سلطان محمد ميرزا قاجار
32
سفرنامه سيف الدوله ( معروف به سفرنامه مكه ) ( فارسى )
خوب مىسازند . آقا بابا از قزوين به دهى كه موسوم به آقا بابا « 7 » و از بلوك قاقزان « 8 » است چهار ساعت ، اول راه هموار [ و ] آخر بلند و پست [ است ] . ولى سخت نيست . در دو طرف راه دهات و مزارع بسيار است . هواى اين محال سرد ، اكثر زراعتش ديم [ است ] . انگور ، گردو ، بادام [ و ] زردآلو زياد دارد . هر وقت باد مه « 9 » وزد اگرچه تابستان باشد ، نمونهء زمستان شود . خرزان از آقا بابا الى خرزان « 10 » شش ساعت [ و ] همهء راه يك گردنه است . « 11 » سرابالايى آن از اين طرف بيش از سرازيرى [ و ] چشمهها و نهر جارى در راه متعدد است . وسط راه آبادى مختصرى دارد موسوم به مزرعه ، خود خرزان سابقا آبادى نداشته است . معتمد الدّوله منوچهر خان گرجى كه از جانب خاقان مرحوم [ 8 ب ] به حكومت گيلان مأمور بود كاروانسراى خوبى در آنجا ساخته است و جمعى را در آنجا ساكن نموده . زمستانها اكثر اين راه از كثرت برف و شدت باد و حدّت سرما مسدود است [ و ] خيلى از مترددين تلف مىشوند . در اين كوهستان كبك و گرگ فراوان است .
--> ( 7 ) . ده از دهستان قاقازان ، بخش ضياءآباد شهرستان قزوين . آقا بابا بر سر راه قزوين به رشت واقع است . ( فرهنگ جغرافيايى ايران ، ج 1 ، ص 16 ) . ( 8 ) . قاقازان : در شمال غربى قزوين واقع مىباشد . ( مسعود كيهان ، جغرافياى مفصل ايران ، ص 372 ) . ( 9 ) . واژهاى به اين شكل در فرهنگهاى موجود يافت نشد . منظور هواى داراى باد و مه است . ( ن . ك . افزودهها ) . ( 10 ) . ده جزء دهستان قاقازان ، بخش ضياءآباد شهرستان قزوين ، 54 كيلومترى شمال ضياءآباد . ( فرهنگ جغرافيايى ايران ، ج 1 ، ص 78 ) . ( 11 ) . گردنهء خرزان بر سر راه قزوين به طارم واقع است .