سلطان محمد ميرزا قاجار
353
سفرنامه سيف الدوله ( معروف به سفرنامه مكه ) ( فارسى )
بناها كاروانسراها ، حمامها ، مساجد [ و ] بازارهاى خوب دارد . مدرسهء بسيار عالى خوبى از بناهاى خاقان مرحوم در اين شهر هست . محصولات زراعت گندم و جو اين ولايت كفايت مردمش را نمىكند ، از جاهاى ديگر مىآورند . برنجكارى ندارند . ابريشم زيادى به عمل مىآورند . تنباكو و پنبه زياد مىكارند . اقسام فواكه دارند . انجير ، انار و خربوزهاش ممتاز و مشهور است . انار و خربوزهاش را به اطراف بهجهت فروش و هديه مىبرند . صنايع دستى اهل اين شهر در صنعت مسگرى و ابريشمبافى مشهورند . اقسام پارچههاى ابريشمى از مخمل و قناويز [ 233 ب ] و اقسام زريها و پارچههاى ديگر را خوب مىبافند . دستگاه قدكبافى زياد دارند . قمصر ييلاقات و سردسيرهاى باصفاى خوش هوا دارد كه از دهات مشهور سردسيرش قمصر است . ده آبادى است ، در كوه واقع است . در اين كوهستان برف هميشه هست . باغات زياد دارند . اقسام فواكه يافت مىشود . گلاب اين ده مشهور است . به همهجا براى فروش و به هديه مىبرند . فين يكى از جاهاى مشهور كاشان فين « 2 » است . دهى است در دامنهء كوه در زمين سنگلاخ سختى ؛ سمت جنوب شهر كاشان در يك ساعتى شهر .
--> ( 2 ) . فين به فاصلهء يك فرسخ در جنوب كاشان واقع است . ( جغرافياى مفصل ايران ، ج 2 ، ص 402 ) .