سلطان محمد ميرزا قاجار
298
سفرنامه سيف الدوله ( معروف به سفرنامه مكه ) ( فارسى )
هلوى خوبى دارد . تنباكو زياد مىكارند . ابريشم كمى به عمل مىآورند . آبش از رود [ و ] جاى باصفايى است . « 11 » در بيابانش آهو هست . از ميامى به عباسآباد دو راه مىرود . تفصيل هردو راه را بهجهت اطلاع مىنگاريم . از ميامى تا دستگرد از ميامى الى دستگرد « 12 » سه ساعت ، اول راه دو ساعت دامنه و ريگزار [ و ] هموار [ است ] . در اين [ 193 آ ] دو ساعت دو مزرعه و آبادى هست . باغ و محل زراعت دارند . بعد از آن داخل دره ماهور مىشو [ د ] . همهجا بلند و پست [ و ] نيم ساعت اول اين دره نهر آب است كه بهسمت آبادى خارج دره مىرود . طول اين دره ماهور كه موسوم است به دهنهء زيدر « 13 » ، سه ساعت است . بعد از آن جلگهاى است كه طرف دست راست همان كوه بزرگ ميامى كشيده ، مىآيد . در دامنهء آن كوه ، دور از راه بعضى آباديها هست . در اين بيابانها از سمنان الى سبزوار همهجا سنگ مس هست [ كه ] در اين بيابان بسيار است . آب و آبادى نيست مگر در يك ساعتى دستجرد مزرعهاى است . آب قنات شورى دارد . در كوير و نمكزار واقع است . خود دستجرد هم دهى است در بيابان كويرى . آبش از قنات لبشور [ است ] . باغ و زراعت كمى دارد . ابريشم به عمل مىآورند . از توابع بسطام است . از دستگرد تا عباسآباد از دستجرد الى عباسآباد شش ساعت ، دو ساعت اول منزل جلگه و كوير [ 193 ب ] [ است ] . بعد از آنقدرى دره ماهور و پست و بلند [ و ] پس از آن زمين هموار ريگزارى است . تا عباسآباد ابدا آبادى و آب نيست . همهجا واهمهء دستانداز [ ى ] تركمان هست .
--> ( 11 ) . كبك از حساب بيرون دارد . ( حاشيهء متن ) . ( 12 ) . ده از دهستان بام بخش صفىآباد شهرستان سبزوار . ( فرهنگ جغرافيايى ايران ، ج 9 ، ص 168 ) . ( 13 ) . زيدر Zaydar جزو بخش ميامى شهرستان شاهرود است .