آثار قديم طاق بستان بر روى اين چشمه از خود كوه طاقى تراشيده‌اند . تخمينا دهن طاق نزديك به ده ذرع ، طولش بيشتر است . بسيار سنگ سختى دارد . اين طاق زمين و ديوار و سقفش همه از يك سنگ است كه از خود كوه درآورده‌اند . اولا جلو طاق را بقاعده نقاشى و اشكال درست [ 168 ب ] [ و ] كيلاوى منبتى بسيار بسيار خوب ساخته‌اند و هردو طرف طاق ، هرطرفى صورت ملكى با پرهاى بلند از سنگ درآورده‌اند كه پنجهء پاى او در گوشهء طاق و پنجهء دست او راست [ به ] وسط طاق رسيده است و در وسط طاق كه دست هردو ملك به آنجا دراز است ، شكل هلال بزرگى است . چنين معلوم مىشود كه نشان دولتى هلال بوده است . آن‌قدر صورت اين دو ملك را بقاعده و درست و استادانه ساخته‌اند « 5 » كه ما فوق آن متصور نيست و در صفحهء روبروى طاق دو مجلس تصوير از سنگ درآورده‌اند . « 5 » مجلس بالا ، وسط صورت شاپور ذو الاكتاف است با رخت نظام بىزياد و كم [ با ] شمشير راست . روبه‌روى شاپور صورت پادشاهى است [ كه ] با شاپور دست در ميان يك حلقه كرده‌اند . گويا رسم معاهدهء سابق چنين بوده است . « 6 » در پشت سر شاپور ، زن شاپور ايستاده است ملبس به لباس [ 169 آ ] زنانهء فرنگى بدون زياد و كم ، سر و سينه [ اش ] باز [ است ] . رخت گشاد [ و ] بلند [ دارد ] . در دست او شيردان بزرگى است . زير اين صفحه ، صورت شاپور را سوار اسبى كشيده است با زره و كلاه‌خود . سپر و نيزه در دست دارد . بر اسب هم بر گستوان پوشيده است . « 7 » در دو صفحهء دو طرف شكارگاه است . يكى شكار مرال و آهو [ كه ] جمعى سوار اسب و

--> ( 5 ) . اصل : ساخته است - درآورده است . ( 6 ) . « دو نفرى كه در سمت راست ايستاده‌اند اشخاصى را مجسم مىسازند كه از خاندان شاهى هستند . نفر وسط پادشاهى است كه حالتى فاتحانه به خود گرفته است ؛ دست چپ را بر شمشير خود نهاده ، و دست راست را به حلقه‌اى كه با نوار شرابه‌دارى تزيين يافته است گرفته ، و دارد آن را به شخصى كه به‌نظر مىآيد داراى مقام و منزلتى بلند باشد اعطا مىكند يا از وى مىستاند » . ( ويليامز جكسن ، سفرنامهء جكسن ، ترجمهء منوچهر اميرى و فريدون بدره‌اى ، انتشارات خوارزمى ، ص 2 - 351 ) . ( 7 ) . نويسنده در تشخيص هويت تصوير اشتباه كرده است . شخص سوار بر اسب خسرو و اسب او شبديز است .