سلطان محمد ميرزا قاجار

241

سفرنامه سيف الدوله ( معروف به سفرنامه مكه ) ( فارسى )

كه زمين نجف كوه مرتفعى است كنار اين دريا . بعضى باغات دارند كه خرما و انگور و انار و انجير كمى دارد . در واقع سبزى ، كار نجف است . « 2 » بقولات و خيار و بادنجان و باقلاى نجف از اين باغات مىآيد . از هرقسم سبزىآلاتش ممتاز است . بخصوص كاهو كه واقعى زياده از اندازه ترد و نازك و لطيف [ و ] خيلى بامزه مىشود . آباديها و محصولات آنها اطراف اين دريا [ 152 ب ] آباديهاى خوب دارد ، ازجمله رحبه ، ازيه ، سماوات [ و ] جعّاره . همهء اين آباديها محل زراعت است . خربوزهء رحبه « 3 » و ازيه بسيار خوب است . اگر همه ساله تخم خربوزه از اصفهان بياورند به اعتقاد اين راقم حروف و جمعى ديگر ، بهتر از خربوزهء اصفهان به عمل مىآيد . هندوانهء خوبى هم دارند . سماوات و جعاره مردم سماوات در جميع عراق مشهورند به حسن صورت ، خاصه زنهايشان . جعاره « 3 » قريه‌اى است بسيار آباد . باغات و نخيلات [ آن ] بسيار ، زراعت گندم ، جو ، برنج ، پنبه [ و ] همه‌چيز زياد دارند . اكثر از ما يحتاج نجف خاصه فواكه از جعاره آيد . در اطراف اين دريا بسيار مىشود كه به‌جهت كارى ، زمينها را كه مىكنند ، بنيان عمارات از آهك و سنگ و آجرهاى بسيار بزرگ خيلى كلفت ظاهر مىشود . من خود آجر ديدم كه به قدر يك چهار يك قطر او بود . معلوم مىشود كه در قديم اين اطراف بسيار آباده بوده است .

--> ( 2 ) . اصل : سبزىكارى نجف است . مقصود اين است كه نجف محل سبزيكارى است . شايد به اين صورت هم درست باشد : در واقع سبزيكار [ ى ] نجف است . ( 3 ) . جعاره و رحبه - جعاره محتملا همان محلى است كه خاقانى شروانى از آن به نام مناره ياد كرده است : رانده از رحبه دو اسبه تا مناره يكسره * از سم گوران سر شيران هراسان ديده‌اند ( ديوان خاقانى شروانى ، ص 90 )