مىگردد ، كه « 4 » پنجره‌هاى حرم از اطراف به رواق گشوده مىشود و پنجره‌هاى رواق به صحن مقدس . از سمت قبله ، از رواق سه در گشوده مىشود به ايوان بزرگى كه سقف آن از چوب پوشيده است . آيينه و نقاشى كرده‌اند . درى كه از وسط ايوان بر رواق مىرود ، گريختگى دارد . ديوار او را از هند تنخواه آوردند . سيّد ابراهيم مرحوم طلا كرد . خود در نقره است ؛ از كارهاى حاجى حسين خان صدر اصفهانى . اطراف از چهار سمت ، صحن مقدس است [ و ] دورش حجرات . چيزى كه از بناهاى قبل از [ 145 آ ] مرحوم آغا محمد خان در اين صحن است ، دو چيز است : يكى ايوان بزرگى است پشت سر روى به قبله ، موسوم به صفهء صفا ، و يكى ديگر منار كاشي [ كارى ] بلندى است ، سمت زير پا ، متصل به ديوار صحن . سواى اين دو آنچه هست از بناهاى قاجاريه است . دو طرف حرم از سمت ايوان دو مناره دارد كه هر دوى آنها را يكى از زنهاى خاقان مرحوم طلا كرده است . « 5 » گنبد و ضريح سيد الشهدا ( ع ) گنبد مطهر را خاقان مرحوم طلا كرده‌اند . ضريح مطهر قبر سيد الشهدا كه ضريح بزرگ بسيار خوبى است از نقره ، خاقان مرحوم ساخته‌اند . صندوق مبارك را از هندوستان نقره كرده‌اند . سه در بزرگى كه از رواق داخل حرم مىشود ، متدرجا نقره شده است . يك جفت شمعدان طلاى بسيار بزرگ از موقوفات عبد المجيد خان سلطان روم در حرم مطهر هست . بعضى قناديل و معلّقات مجوهر « 6 » و طلا و نقره از عجم و هند و جاهاى ديگر در حرم محترم منصوب است . دو سه مرتبه [ 145 ب ] اسباب تجمل حضرت در دست طايفهء وهابى د [ ر ] واقعهء يرمازيّه بكلّى از ميان رفته است . آنچه در جزو به‌دست كليددارها و خدام رفته و مىرود خدا و خود حضرت داند و بس .

--> ( 4 ) . اصل : رواق‌ايست عريض دور مىگردد كه . . . . ( 5 ) . « طلاى مناره‌ها كه از نصف بالاست از زن خاقان مغفور دختر مصطفى خان عمو است » . ( سفرنامهء عتبات ، ص 119 ) . ( 6 ) . مجوهر - جواهرنشان ، گوهر به كار برده .