سلطان محمد ميرزا قاجار

224

سفرنامه سيف الدوله ( معروف به سفرنامه مكه ) ( فارسى )

فرات از دجله به آن طرف تا بصره بر همهء اراضى مسلط است ؛ حتى بر زمين نجف كه از جميع زمينهاى آن ولايت مرتفعتر [ 139 ب ] است . اگر خواهند آب فرات را بر همه‌جا و همه قسم مىتوانند برد و سالى كرورها منافع دارد . بسيار حالت عجيبى « 19 » است كه دولت عثمانى خود در خيال آبادى نيست و اگر از دول خارجه كسى خواهد آبادى كند مانع شود . رعاياى خودشان هم از اين قسم آباديها و كارهاى بزرگ ممنوع‌اند . اگر اين ممانعت برداشته شود ، مردم خارج و داخل در نهايت زودى ، عراق را به آبادى مصر مىرسانند . چرا كه از همه جهت از حيثيت آب و هوا و خاك ، عراق به مراتب استعدادش بيش از مصر است . هيفده روز به جهت زيارت و رفع خستگى و ديدن احبّا در كاظمين مانده ، روز شنبهء هفتم شهر شعبان المعظم 1280 [ ه . ق ] عازم آستان بوس خامس آل عبا ابا عبد الله الحسين سيد الشهدا عليه السّلام شديم . از كاظمين به كربلا از كاظمين الى خان‌زاد شش ساعت [ است ] . از نزديكى بغداد مىگذرد . در يك ساعتى بغداد [ 140 آ ] شهرى است موسوم به خر « 20 » كه آب دجله در او آيد . جسر دارد . از جسر عبور بايد كرد . تا يك ساعت بعد از گذشتن از خر هم ، همهء اين راه محل زراعت است . سكنهء آنها اعراب چادرنشين [ اند ] . يك دو قهوه‌خانهء عربى كثيفى در راه هست . بعد از آن تا خان‌زاد آبادى نيست ، مگر عشاير عرب هستند . خان چخوه دست چپ راه در دو ساعتى منزل ، كاروانسرا خرابه‌اى است موسوم به خان چخوه . در نيم‌ساعتى منزل سمت راست راه ، چاه آبى است بدمزه .

--> ( 19 ) . اصل : عجيب . ( 20 ) . تا آنجا كه دربارهء اين محل پرس‌وجو كردم ، به من گفته شد كه اين مكان اكنون جزو شهر بغداد است و معروف به جسر الخر Jesr - olxerr مىباشد .