خان‌زاد خان‌زاد كاروانسرايى است بسيار كثيف و كوچك . كاروانسراى بزرگى حاجى ميرزا هادى جواهرى « 21 » در مقابل اين كاروانسرا بنا كرده است ؛ سالهاست ناتمام است . آب اين كاروانسرا از چاه است و شور . هركه خواهد ، اعراب از آب شط آورده ، مىفروشند . چند خانوار عرب در اين خان [ 140 ب ] از جهت رفع حاجت مترددين ساكن‌اند . از خان‌زاد تا مسيب از خان‌زاد الى مسيب شش ساعت [ و ] همهء راه هموار [ است ] . در يك ساعتى اول منزل نهرى است موسوم به نهر محمودى . ايام بهار آب دارد . پل آجرى دارد ، بايد عبور كرد . در دو ساعتى ، كاروانسرايى است موسوم به بيرنص . جاى پوچى است . آبش از چاه و شور . چند خانوار عرب در آنجا ساكن‌اند . خان مزراقچى از خان‌زاد تا به اين خان ، طرفين راه بعضى محل زراعت هست . سكنهء آن عشاير چادرنشين‌اند و از راه دور . از اين خان ، راه هموارى است . بعد از دو ساعت مىرسد به كاروانسراى خوبى موسوم به خان مزراقچى . « 22 » از همه كاروانسراهاى راه بهتر است . سكنهء آنجا هم بيشترند . آب خود خان از چاه و شور است ، ولى نهر بزرگى از نزديكى كاروانسرا مىگذرد و بيشتر اوقات آب دارد . « 23 » يك ساعت

--> ( 21 ) . در سفرنامهء عتبات ، پس از ذكر محل قبر معروف كرخى ، از اين شخص ياد شده است : « قبر معروف كرخى هم اين سمت است . از كنار باغ مرحوم حاجى ميرزا هادى معروف به جواهرى گذشتيم » . ( سفرنامهء عتبات ، ص 97 ) . ( 22 ) . اسامى اين منازل در سفرنامهء عتبات به صورت زير است : خان محمودى ، بئر نص ، خان مرزاقچى ، نهر اسكندريه ، حساوه ، مسيب . ( سفرنامهء عتبات ، ص 110 ) . لازم به يادآورى است كه سيف الدوله خان مزراقچى نوشته است نه مرزاقچى . مز Maz در بسيارى از اسامى جغرافيايى ديده مىشود ، مانند مزداخقان ، مزدران ، مزدقان ، مزرفه ، مزينان . ( 23 ) . محتملا همان نهر اسكندريه است : « نزديك كاروانسرا ( - مرزاقچى ) ، نهر عريض و بزرگى است موسوم به نهر اسكندريه كه از فرات منشعب مىشود » . ( سفرنامهء عتبات ، ص 110 ) .