سلطان محمد ميرزا قاجار
221
سفرنامه سيف الدوله ( معروف به سفرنامه مكه ) ( فارسى )
ساختهاند . كارخانههاى بسيار بزرگ خيلى خوبى است . جمعيت جمعيت بغداد ، هردو سمت شط زياده از صد هزار نفر [ و ] سكنهء آن عرب ، عجم ، ترك ، نصارا ، يهود [ و ] كرد [ ند ] . مردمش عياش [ اند ] . صورتهاى بانمك خوب دارد ، خاصه [ 137 ب ] در طايفهء نسوان . زنهاى بغداد در رسم راه رفتن مشهور عالماند . بسيار دلربا ، شيرين زبان [ و ] خوشصورت [ اند ] . گويا رسم عشقبازى و آداب رفاقت در جبلت اين مردم مكنون و موجود است . [ فصل ] تماشا و خوشى بغداد باوجود گرمى هوا ، تابستان است كه همه صنف مردم براى تفرج در كنار شط ريختهاند . اخلاق مردم بهجهت زندگانى به اعتقاد من بهترين اماكن است . هركه در اين ملك ساكن شود ، داراى مراتب دنيا و آخرت است . مردمش بسيار قانع ، طماع ، زودآشنا و زودگسل [ و ] دروغگو [ يند ] . از جملهء غرايب اين است كه يك نفر هزار مرتبه دروغ مىگويد و ابدا خجالت نمىكشد . در دفعهء هزار و يكم چنان دروغ مىگويد كه شنونده باوجود تجربهها ، يقين دارد كه راست گويد . شغل مردم دراج ، خوك ، آهو [ و ] شير در اين ملك بسيار است . يهود و نصارا بسيار معتبرند . كليساى خوبى دارند . همهچيز در اين ملك پيدا مىشود . [ 138 آ ] مردمش مايل به تجارت و پيلهورى [ اند ] ، تجار معتبر دارند . اواسط الناسش بسيار سهل المعونه [ و ] ابرامى در تجمل و زينت ظاهرى دارند . حكايت حكايت بسيار غريبى در اين ولايت ديدهام كه خيلى تازگى دارد . ايّام تابستان لكلك در اين شهر بسيار است . هروقت يكى از آنها از روى شط پرواز