مىكند كه به‌طرف ديگر برود ، مردمى كه در كنار شط هستند ، خاصه اطفال و جهال ، از طرفين شط فرياد مىكنند : اكا . يعنى بيافت . اين عبارت را به آواز بلند مكرر كنند . لك‌لك از هوا به زير آيد . مكرر ديده‌ام كه در آب شط افتد ، رفته او را بگيرند . بسيار مىشود كه در قهوه‌خانه در اجماع مردم آمده ، مىنشيند . او را مىگيرند . غريبتر اينكه بعد از فرود آمدن مدت مديدى هرقدر او را بزنند ، پرواز نكند . اعراب گوشت او را مىخورند . « 12 » فرآورده‌ها ماهى زياد از شط صيد مىكنند . چند قسم ماهى خوب دارد . دنبلان كه به عربى چهمه « 13 » گويند ، [ 138 ب ] در اين ولايت بسيار است . گوشت گوسفندش چندان مزه ندارد . ماست و سرشير خوبى دارند . فصل ربيع اگر بارندگى شود همهء زمين عراق پر از سبزه و گل مىشود . مردمش اكثر اگرچه متمول باشند ، مايل به دزدى [ اند ] . مداين مداين در شش ساعتى شهر بغداد به‌طرف شرق واقع است . شط دياله كه آب بزرگى است ، از بلاد عجم آمده ، در وسط راه بغداد و مداين ، داخل دجله شود . همه‌جا محل زراعت ، باغات و جماعت هست . از آب دياله باقفه « 14 » و طراده عبور مىكنند . بعد از او تا خود مداين آبادى نيست ، مگر بعضى اعراب چادرنشين . خود مداين آبادى ندارد .

--> ( 12 ) . مقايسه شود با : « مسلمانان به لك‌لكها احترام مىگذارند كه جنبهء مذهبى دارد و به همين سبب است كه تعداد لك‌لكها در عربستان زياد است . خانه‌اى در بغداد وجود ندارد كه چند لك‌لك در آن لانه نداشته باشند . . . » . ( سفارت فوق العادهء كنت دوسرسى ، ص 244 ) . ( 13 ) . محتملا از شحم ساخته شده است . شحم به معنى چربى و پيه و شحمه به معنى يك تكه دنبه است ( فرهنگ نوين عربى - فارسى ، ص 335 ) . بنابراين بايد چحمه درست باشد . ( 14 ) . قفه - نوعى قايق كه از تعدادى چوب يا نى مىسازند و آن را بر چند خيك يا مشك يا مشك پر باد مىبندند . در سفرنامهء فراهانى به صورت قفه كلك آمده است : « و از ديار بكر به قفه كلك نشسته ، هفت روزه به سامره خواهد رسيد » . ( سفرنامهء فراهانى ، ص 98 ) .