موصل به قدر يك ساعت دور از شط ، [ 125 آ ] چشمهء آب گرمى است . در دامنهء كوهى وقت عبور از شط ، بخار آن چشمه نمودار شود و بوى كبريت به مشام عابر رسد . اين آب هم آمده داخل آب شط مىشود . محصولات موصل موصل ولايتى است حاصلخيز . گندم و جوش بسيار خوب مىشود . هميشه ارزانى [ است ] . بيشتر از محصولات اين ولايت را از راه شط ، حمل به بغداد و بصره كرده ، از آنجا با جهازات به حجاز و يمن و هند برند . باغاتشان كم است . هندوانه و خربوزه و خيار زيادى وقت كم‌آبى در كنار شط مىكارند . هندوانه‌اش بزرگ و خوب مىشود . مردم سكنهء اين ولايت عرب ، كرد ، ترك ، نصارا [ و ] يهود داخل يكديگر [ ند ] . مردم اين ولايت به سخت‌رويى و سفيدچشمى و ابرام در عراق و شام مشهورند . جسته‌جسته صورتهاى بسيار خوب در ميان آنها پيدا مىشود . معدن مرمر در كوهستان اين ولايت معدن سنگ سفيدى است ، ابرى بسيار سست . مرمر موصلى نامند . [ 125 ب ] آب و رطوبت بتدريج ضايعش كند . اگر در آتش بپزند ، گچ شود . بسيار به سهولت تراشيده شود . تصاوير قديم همه بر روى همين سنگها نقش شده است . قسم ديگر هم سنگ سياه رنگى بسيار سختى دارند . اگر در بغداد كسى به‌جهت عمارتى محتاج به سنگ شود از موصل برند . خروج از موصل مدت هفت روز به‌جهت تجديد كلكها و رفع خستگى و تماشا ، توقف نموده ، روز چهارشنبهء پنج شهر رجب المرجب 1280 [ ه . ق ] توكل به خدا كرده ، از موصل سوار كلكها شده ، پس از چهار ساعت كنار شط در دهى كه سكنهء آن