سلطان محمد ميرزا قاجار
201
سفرنامه سيف الدوله ( معروف به سفرنامه مكه ) ( فارسى )
خسرو آباد در سمت شمال شهر طرف ديگر شط ، جايى است از بناهاى سلاطين عجم ، يك ساعت دور از موصل . حال به كلى خراب است ، موسوم به خسرو آباد [ كه ] از بناهاى خسرو پرويز بوده است . حال اهل موصل خرس آبادش نامند . فعاليتهاى باستانشناسى سالهاى سال است كه دولت انگريز و فرانسه مصارف كلى كرده ، سنگهاى بسيار بزرگ قطور كه يك سمت آن تصوير ملوك عجم و تصاوير ديگر از انسان و حيوان بر آنها نقش كرده ، و در سمت ديگرش به خط قديم فرس تاريخ [ آن ] نوشته شده است ، از زير زمين بيرون آورده ، از راه شط حمل به هند و از آنجا به لندن و پاريس برده و مىبرند . پارچه سنگى [ 124 ب ] كه تصوير بزرگى بر او نقش شده است ، مدتهاست انگريزها از زمين درآورده ، به زحمت و مشقت بسيار به قدر ربع ساعت بهطرف شط آورده ، در آنجا بر زمين افتاده ، نيمى از آن تصوير بر زمين فرورفته است . از بردنش عاجز شده ، در همانجا گذاردهاند . باز هم در همهجا مشغول حفر كردن زمين و جستن تصاوير و اشكال و اشياء ديگر هستند . مدفن حضرت يونس محل ديگر نزديك همان زمينهايى كه از او سنگهاى مصور بيرون مىآورند ، تل خاك بلندى است ، در نيم ساعتى موصل ، كه از آبادى شهر نمايان است . روى تل بقعه و منارهاى است . مىگويند مدفن حضرت يونس پيغمبر است . « 4 » به قدر سى چهل خانوار مردم در اطراف اين بقعه ساكناند . آبيارى و كشاورزى آب شهر موصل هم از چاه و هم آب جارى دارند . در ميانهء اسكى موصل و اين
--> ( 4 ) . « نينوى بر كنار دجله نهادهاند ، دورش شش هزار گام است و مشهد يونس ( ع ) در قبلى آن شهر است و از شهر تا آن مشهد هزار گام است بىزياد و كم » . ( نزهة القلوب ، ص 106 ) .