سلطان محمد ميرزا قاجار
164
سفرنامه سيف الدوله ( معروف به سفرنامه مكه ) ( فارسى )
قلعهء مقابل عمارات دار الحكومهء شام باز مىشود . از يك سمت اين قلعه ، نهر آب بزرگى مىگذرد . قراولخانه و قشلههاى خوب بهجهت عسكر دولت عثمانى ساخته است . صالحيه ازجمله بيرون دروازهء شهر ، متصل به باغات ، راه محلهء صالحيه [ است ] كه در دامنهء كوه واقع است و از جاهاى مشهور باصفاى شام است . باغات بسيار ، عمارات عالى ، نهرهاى جارى دارد و به شهر چسبيده است . « 5 » كوچهء عريض [ و ] طويلى است . دو سمت باغ ، درخت [ 98 ب ] [ و ] نهرهاى آب جارى است . بسيار جاهاى باصفا دارد . طول كوچه به قدر يك ساعت مسافت مىشود . اول كوچه از دروازه كه بيرون مىروى ، مريضخانهء نظام است . از بناهاى ابراهيم پاشا ، عمارت بسيار عالى باصفاى بزرگى است رو به كوچه ، همه از سنگ تراشيده . باغهاى باصفا و مطبخ بسيار خوب [ و ] همه قسم عمارت و آبهاى جارى دارد . جاى معتبرى است . مىگفتند دو كرور صرف اين مريضخانه شده است . نجاريها و حجاريهاى اين شهر همه خوب است . مدفن محى الدين اعرابى خود صالحيه در واقع شهر آبادى است . جمعيت زياد دارد . مسجد خوبى در دامنهء كوه ، وسط آبادى صالحيه هست از سنگ . آب جارى دارد . مدفن محى الدين اعرابى در اين مسجد است . بقعه و ضريح و خادم و اوضاعى دارد . بازارها بازار اين شهر بسيار است ، ولى چندان تعريف ندارد ، مگر سه بازار :
--> ( 5 ) . « در جهت شمالى شهر ( - دمشق ) محلهء صالحيه واقع شده كه خود شهر بزرگى است و بازارى دارد كه در قشنگى بىنظير است » . ( سفرنامهء ابن بطوطه ، ج 1 ، ص 101 ) .