بازار معاويه يكى بازارى كه در دم در مسجد اموى واقع است . بازارچهء [ 99 آ ] مختصرى است موسوم به بازار معاويه ، عريض [ و ] همهء بناى بازار از سنگ است . طاقها [ ى ] بلند [ دارد ] . بازار خوبى است . بازار يزيد ديگر يك راسته بازارى است دم دروازه [ اى ] كه حاج وارد شام مىشوند مشهور به بازار يزيد ، همه از سنگ . گويا عرض بازار كه با طاقهاى سنگى پوشيده‌اند نزديك به بيست ذرع بشود . بناى خوبى است . بازار حراج بازار حراجش هم خوب است . چندان عريض نيست . مغازه‌ها و قازونها « 6 » و لكانته‌هاى فرنگى هم زياد دارند . ساكنان شام سكنهء اين ولايت عرب ، مسلم ، هم شيعى و هم سنى ، نصارا ، يهود ، كرد [ و ] و ترك [ اند ] . از غرايب اين است كه به قدر ده هزار خانه از درگزين « 7 » همدان در اوايل دولت صفويه به‌جهت تعصب تسنن ، كوچيده در شام ساكن‌اند . تا به حال آنها را درگزينى نامند . مردم شام اهلش خوش‌صورت [ اند ] . فقير كم دارند . خيلى تمييز و خوش‌لباس ، زن و مرد عيّاش ، بسيار متعصّب ، با غربا نامهربان ، ديرآشنا ، زن و مرد بدكار ، بسيار طمّاع و پول دوست [ هستند ] . با وجود [ 99 ب ] تعصب و نامهربانى ، حكايت وجه

--> ( 6 ) . واژهء تركى اسلامبولى و ظاهرا به معنى ميخانه و كافه است . تا آنجا كه دربارهء اين واژه پرس‌و جو كردم ، گمان مىكنم كه از كلمهء كازينو ساخته شده باشد . ( 7 ) . دهى از بخش رزن ، شهرستان همدان . جلگه‌اى و سردسير . ( فرهنگ معين ، اعلام ) .