سلطان محمد ميرزا قاجار
147
سفرنامه سيف الدوله ( معروف به سفرنامه مكه ) ( فارسى )
عربى زياد گرفته ، به تجار مىفروشند و به همهء عالم حمل مىشود ، خاصه فرنگستان . خود فحل طين چند چاه آبى است و قلعهء بسيار كوچكى . هديه از فحل طين الى هديه نوزده ساعت [ است ] . همهء راه از ميان دو كوه و دره مىگذرد . بعضى از راه هموار ، پاره [ اى ] پست و بلند ، قدرى سنگلاخ [ و ] پاره [ اى ] رمل [ است ] . درخت مغيلان بسيار است . آخر راه از بلندى [ و ] گردنهء مختصرى بايد گذشت . خود هديه زمين رمل است . اطرافش كوه [ و ] چاه آب شورمزه دارد . رمل اين زمين را كه قدرى حفر كنند آب شورى درمىآيد . قلعهء كوچكى و بركه هم دارد . جمعى محافظ چاه و بركهاند كه مدت سال بركه را از آب چاه پر كنند . رودخانهء شور تلخى هم از اين زمين مىگذرد . وجه تسميه وجه تسميهء اين محل [ 85 ب ] به هديه اين است كه هنگام رسيدن حاج شامى و جبلى به اين مكان ، اهل مدينه با هدايا و تعارفات استقبال حجاج كنند و در مراجعت بههمين قسم اهل شام و جبل با آذوقه و هدايا [ به ] استقبال حاج آيند . حمل شامى و جبلى در اين محل از هم جدا شده ، هريك به راهى روند . از اين جهت اين منزل موسوم به هديه شده است . پنج روزه به جبل و پانزده روزه به نجف مىرود . جديده از هديه الى جديده هجده ساعت [ است ] . همهء راه از ميان دو كوه مىگذرد . دو ساعت اول راه كنار همان رود شور ، نى ، درخت گز ، خرماى ابو جهل [ و ] مغيلان بسيار است . درختى در اين راه ديده شد [ كه ] برگش معاينهء برگ كلم قمرى ، ولى درخت است . اگرچه آبش شور است ، اما صفايى دارد . مابقى راه رمل و سنگ [ است و ] پست و بلند كمى دارد . علفهاى خوب بهجهت چريدن