سلطان محمد ميرزا قاجار
132
سفرنامه سيف الدوله ( معروف به سفرنامه مكه ) ( فارسى )
محل نماز چهار مذهب در چهار سمت خانه چهار عمارت در مسجد واقع است ، مثل گلدستهء بزرگى . اينها اركان چهار مذهب شافعى و حنفى ، مالكى و حنبلى « 4 » است . « 5 » مسجد به اين وسعت و عظمت بهجهت همين عمارات كه اطراف خانه واقع است نمايش چندان ندارد . پيراهن كعبه همه ساله پيراهن سياهى كه از ابريشم بافته مىشود و سمت بالاى آن يك كتيبهء گلابتون دارد از مصر مىآورند و پيراهن سال پيش در ميان شرفا و خدّام پارچهپارچه قسمت مىشود . پيراهن ابريشم [ 77 آ ] سرخى كه اطرافش گلابتون دوخته است ، بهجهت داخل حرم ، همه ساله از اسلامبول مىآيد و پيراهن سال پيش را بهجهت شرافت به خزانهء سلطان مىبرند . كسى نمىتواند او را تصرّف كرد . وضع حرم توى حرم شمعدانهاى بزرگ طلا و نقره و شمعهاى موم سفيد دارد كه از اسلامبول شمعها را صره امين مىآورد . هريك سال سوخته مىشود . دور خانه از جايى كه حدّ اصل مسجد قديم بوده است ، چوبها نصب است و سيمها كشيده ، قنديلهاى بلور با زنجيرهاى نقره آويخته است . اطراف مسجد هم در هرطاقى قنديلى آويخته است . دم درهاى معبر مردم هم قناديل زياد آويخته است . هرشب نزديك به ده هزار چراغ احتمال مىرود كه در حرم و اطراف روشن شود . روغن آنها زيتون است [ كه ] از جانب سلطان ، صره امين در وقت آمدن حاج از شام حمل كرده ، مىآورد .
--> ( 4 ) . اصل : حمبلى . ( 5 ) . « و در سه طرف غرب و شرق و جنوب خانه ، كنار مسجد الحرام عتيق ، سه ايوان مربع روپوشيده ساختهاند كه اطراف آن باز و محل نماز امام حنفى و حنبلى و مالكى است » . ( سفرنامهء فراهانى ، ص 190 ) . اما بعد در همان صفحه ، به محل نماز امام شافعى ( در مقام ابراهيم ) اشاره مىشود .