سلطان محمد ميرزا قاجار
133
سفرنامه سيف الدوله ( معروف به سفرنامه مكه ) ( فارسى )
خادمان حرم خدمت حرم با خاجههاى سياهى است [ 77 ب ] كه از جانب پادشاه حبشه مىآورند . چهل خاجهاند [ و ] همه ساله حاج مغربى كه مىآيند ، خاجهها مىآورند . اگر كسى مرده باشد عوض او را مىگذارند و مخارج ساليانهء خاجهها را هم از جانب پادشاه مغرب مىدهند . احدى قادر نيست بر آنها تحكم كند مگر بزرگى كه از خود دارند . همهء اينها متموّل و صاحب مالاند . هريك بهجهت خدمت خود خاجههاى متعدد نگاه مىدارند . حكايت حكايت بسيار عجيبى از همهء مردمى كه در مكه ساكناند از غريب و بومى شنيده شد . العهده على الراوى . گفتند همه ساله روز پانزدهم ماه شعبان ، هرفصل كه باشد ، آب چاه زمزم جوشيده ، بالا مىآيد و از دهن چاه كه به قدر يك ذرع از سنگ مرمر از زمين بلند كردهاند ، جارى شده ، داخل مسجد مىشود . باز كمكم فرورفته به همان حد خود مىايستد . اگر حقيقت داشته باشد از جملهء غرايب است . [ 78 آ ]