حجر اسمعيل و ناودان رحمت حجر اسمعيل « 1 » در طرف ديگر ، زير ناودان رحمت واقع است . « 2 » اين محل را از سنگ مرمر ساخته‌اند . مقام ابراهيم مقام ابراهيم ، سمتى كه در خانه واقع است به‌طرف طاق بنى شيبه ، ضريحى دارد از آهن ، مربّع . در وسط ضريح صندوقى است [ كه ] سنگ حجر الاسود از يك سمت خانه كه مىخواهد به‌طرف ديوارى كه در خانه است برود ، در گوشه واقع است . طاق بنى شيبه روبروى در خانه ، طاقى است مجرد از سنگ سياه [ كه ] هيچ سمتش به جايى بسته نيست . گويا ، سابق بزرگى مسجد اين طاق بوده است و طاق [ 76 ب ] ، در مسجد بوده است . بعد كه مسجد را بزرگ كرده‌اند ، ديوارها برداشته شد ؛ طاق در جاى خود باقى است . چاه زمزم چاه زمزم به‌سمت حجر اسمعيل واقع است . روى چاه ، عمارتى مثل سقاخانه ساخته‌اند از سنگ . « 3 » آب چاه لب شور [ است ] . دو بقعهء ديگر نزديك به‌طرف چاه واقع است . در يكى ساعتهاى وقفى حرم است موسوم به ساعتخانه . يكى ديگر كتابخانه است .

--> ( 1 ) . حجر اسماعيل در مسجد الحرام قديم واقع است . ( 2 ) . « و ميزاب رحمت كه ناودان طلا مىگويند ، در طرف همين حجر و آب بارانش به ميان حجر مىريزد » . ( سفرنامهء فراهانى ، ص 187 ) . ( 3 ) . « چاه زمزم در مشرقىخانه ، نزديك مقام ابراهيم واقع شده كه با حجر الاسود محاذى است . و بر روى آن طاقى زده و اطاق مانندى درست كرده و در گذاشته‌اند » . ( همان كتاب ، ص 190 ) .