بزرگتر را گسّار گويند و قسم كوچكتر نيم شمس [ كه ] هر 90 قطعه‌اش بىملاط يك ذرع مكعّب است و با ملاط 60 عدد يك ذرع مىشود و قسم اوّل هر قطعه چهار برابر كوچك‌تر و محكم‌تر است و كوچك‌ترها در آب و رطوبت بتدريج محلول و متلاشى مىشود . امروز جمعه 5 [ رجب ] شيخ مزعل خان آمد به ديدن حقير و بعد به اتّفاق رفتيم منزل نظام السّلطنه . هنگام نهار بود ، با حقير صرف شد . جناب نظام السّلطنه تعجّب نمود . حقير را توصيف كرد كه : من بايد دست ارادت به شما بدهم كه از شيخ ابو سعيد گذرانيده‌اى ! به واسطهء آنكه شيخ مزعل خان هيچ‌وقت جرأت نمىكند كه قهوه از دست نوكرهاى خودش بخورد و جز از يك نفر مخصوص و در هيچ مجلس چيزى نمىخورد و سعد الملك افتخار مىكرد كه يك فنجان چاى در منزلش شيخ صرف كرده . حالا تو چه كرده‌اى و چه قسم او را رام و مطيع خود نموده كه با تو همراهى نموده ، غذا مىخورد و حرف تو را اطاعت مىكند . امروز عصر جمعه حاجى ايلخانى و اسفنديار خان و شيخ خزعل خان و معزّ السّلطنه آمدند به ديدن . صبح شنبه 6 [ رجب ] در خدمت جناب نظام السّلطنه و حاجى ايلخانى و جمعى در جهاز شيخ نشسته ، مدّت پنج ساعت حركت نموديم « 1 » در شطّ العرب به سمت دريا تا مقابل فاو . ساحل طرف عثمانى همه‌جا آباد و نخلستان بود ، جز بندرت ، از بابت عدم استعداد زمين . ولى در سمت جزيرة الخضر غالب سرحدّات باير بود جز بعضى قطعات . آنجا طوفان شد و مدّ . ممكن نشد پيش‌تر برويم ، مراجعت نموديم . جهاز شطّى معزّ السلطنه 28 نفر عمله دارد از جمله چرخچى . سليم افندى شخصى است امين ، درس خوانده ، با هنر . ماهى شصت تومان مواجب دارد . به همه جهت ، مخارج جهاز سالى دو هزار تومان مىشود . جزيره محلّه در اين سفر به دقّت ديده شد : يك فرسخ طول در نيم فرسخ عرض و نصفش آباد و جزيرة الخضر نيز ، تمام آباد نيست . شيخ ، تنها نمىتواند از عهدهء آبادى آنجا برآيد . زمين را بايد قطعه قطعه نمود و فروخت ( از تبعهء ايران نه خارجه ) به قيمت نازل تا آباد كنند ، و الّا ابد الدّهر به همين حالت خواهد ماند . عمله‌جاتى كه در گذرانيدن جهاز سوزا 55 از سدّ اهواز كمك و همراهى نمودند تبعهء او 122 نفر ، هركدام را جناب نظام السّلطنه ده شاهى انعام نمود و در خصوص حسن سلوك با رعايا و رعايت زيردستان مدّتى صحبت مىنموديم . حقير اين بيت را خواند . بيت :

--> ( 1 ) . در نسخهء خطّى : پنج ساعت نموديم حركت نموديم .