عبد الغفار بن علي محمد ( نجم الدوله )

156

سفرنامه دوم نجم الدوله به خوزستان ( فارسى )

( 33 ) . ص 69 ، كلال مورت : در فرهنگ جغرافيايى ايران ( از انتشارات سازمان جغرافيايى كشور ) و نيز در فرهنگ آبادىهاى ايران ( تأليف دكتر مفخّم پايان ) ، اين تركيب بدين‌صورت نيامده است ؛ ولى در فرهنگ آباديها و مكان‌هاى مذهبى كشور ( تأليف دكتر پاپلى يزدى ، ص 488 ) ، از گلال مورد - از توابع دزفول - ياد شده است . ( 34 ) . ص 70 ، شاه رودبند : منظور امامزاده‌ايست معروف به سلطان سيّد على رودبند - برادر حضرت رضا ( ع ) - كه در كنار رود دز قرار دارد . ( - نجم الدّوله ، سفرنامهء خوزستان ، سفرنامهء اوّل ، ص 22 ) ( 35 ) . ص 71 ، قلعهء سلاسل : قلعه‌اى محكم واقع بر قطعه كوهى در شمال شهر شوشتر . در افسانه‌ها آمده است كه غلامى از غلامان والى فارس ، كه سلاسل نام داشت ، آن را بنا كرد و براى اثبات استحكام آن يك چند در آنجا تحصّن جسته ، ظاهرا بر والى مزبور ياغى شد . . . قلعهء مزبور به سبب استحكام و وجود چاه و قنات بسيار و صعوبت دستيابى بدان ، از جهت سوق الجيشى اهميّت تمام داشته است . . . ( - دائرة المعارف مصاحب ، ذيل سلاسل ) ( 36 ) . ص 72 ، مياناب ( - ميان‌آب ) : رود كارون در بالاى شهر شوشتر به دو شعبه ( آب گرگر و شطيط ) تقسيم مىشود كه اين دو از دو جانب شرق و شمال شهر را احاطه مىكنند . بدين‌گونه جزيره‌اى بين دو شعبه تشكيل مىشود كه اراضى آن به مياناب موسوم است . ( - همان ، ذيل شوشتر ) ( 37 ) . ص 72 ، خشكه‌كار : اصطلاحى است اصلا مربوط به قنات : توضيح آنكه مسير قنات از چاه اوّل ( - مادر چاه ) تا مظهر ( - جايى كه آب در سطح زمين ظاهر مىشود ) به دو بخش تقسيم مىگردد : بخشى از آن كه آبزا است اصطلاحا ترون ( يا تره‌كار ) نام دارد و بخشى كه فاقد آبزايى است و فقط مجراى آب تا مظهر است اصطلاحا خشكون ( يا خشكه‌كار ) خوانده مىشود ( - : توضيح آقاى دكتر جواد صفىنژاد ، نيز - نظام‌هاى آبيارى سنّتى در ايران به قلم نامبرده ) ( 38 ) . ص 74 ، بنه داود : احتمالا منظور بنه اسد داود از توابع مياناب شهرستان شوشتر است . ( - فرهنگ آباديهاى ايران ، دكتر مفخّم پايان ، ص 73 ) ( 39 ) . ص 76 ، كريشان : روستايى از دهستان نهرهاشم بخش مركزى شهرستان اهواز ( - فرهنگ جغرافيايى ايران ، جلد ششم ) ( 40 ) . ص 76 ، امّ الطمير : روستايى از دهستان نهرهاشم بخش مركزى شهرستان اهواز ( همان ) ( 41 ) . ص 76 ، حويزه : تا قبل از سال 1315 خورشيدى بدين‌صورت نوشته مىشد ولى بعدا به صورت هويزه درآمد . ( - دائرة المعارف مصاحب ، ذيل حويزه ) ( 42 ) . ص 76 ، شيخ نبهان : در سفرنامهء خوزستان ( سفرنامهء اوّل نجم الدّوله ، ص 99 ) ، شيخ بنيان ذكر شده است . ( 43 ) . ص 78 ، كلك : « قايق گونه‌اى مركّب از چوب‌ها و نىها و علف‌ها كه آنها را به هم بندند و چند مشك را پر باد كرده و برآن نصب كنند و برآن نشينند » ( - فرهنگ معين )