پيترو دلا واله ( مترجم : شعاع الدين شفا )
37
سفرنامه پيترو دلا واله ( قسمت مربوط به ايران ) ( فارسى )
و اگر موقعى ضمن صحبت با شاه موردى پيدا كردم ، به او خواهم گفت ؛ به نظر من بهتر است يك راهروى بلند و مسقف بين قصر و مدخل ساخته شود ، كه وى بتواند پياده آن را بپيمايد و به هر حال فعلا وضع چنين است . براى رفتن به بالاى عمارت ، كه چندين طبقه دارد ، از پلكان مارپيچى استفاده مىشود كه آن هم مطابق سليقهء من نيست . هر طبقهاى مركب است از يك اتاق بزرگ در وسط براى پذيرايى و اتاقهاى متعدد كوچك ديگر در اطراف آن . در قسمت جلو به سمت ميدان و در قسمت عقب به سمت باغ ، ايوانى است كه روى زمين آن مىنشينند و منظرهء اطراف را تماشا مىكنند . اتاقهاى كوچك به اندازهاى از راههاى مختلف به يكديگر مرتبط شدهاند كه به قرار گفتهء مستحفظ ، در عمارت پانصد درب كوچك به وجود آمده است . زيبايى اين خانه بيشتر ناشى از آن است كه تمام ديوارها از صدر تا ذيل تذهيب و با مينياتورهاى بسيار ظريف و الوان منقش شده است و در بين طلاكارىها و رنگهاى مختلف ، در بعضى نقاط روى ديوار كندهكارىهايى شده كه واقعا زيبايى خاصى دارد ؛ مضافا به اينكه ديوارها نمىدانم از گچ مخصوص يا چه مادهء ديگرى به وجود آمدهاند كه علاوه بر يكپارچگى و صافى ، درخشش و جلاى خاصى دارند و گويى از حرير سفيدند و روى آنها نه تنها خطوط سياه كندهكارى ؛ بلكه برق طلا و رنگ لاجوردى و رنگهاى تند ديگرى كه به كار رفته ، فوقالعاده جلب نظر مىكند . طرحها زياد هنرمندانه نيست ؛ ولى پرخرج و پركار است . سقفها نيز مزين به طلاكارى و نقش و نگار مختلف و گچكارى و فرورفتگى و برآمدگىهايى است كه با سليقهء خاص و غيرمأنوس به وجود آمده و سطح هر يك از سقفها به قسمتهاى مختلفى تقسيم شده كه تزئينات هر يك با ديگرى متفاوت است و در حقيقت به اندازهاى سقفها زيباست كه بايد از طرف ما ايتاليايىها مورد تقليد قرار گيرد . موقعى كه در بغداد بودم ، به نقاش دستور دادم با دقت تمام نقش و نگار سقف اتاق ما را كه شبيه همينها منتهى سادهتر و كمكارتر بود ، بكشد و آن را با خود به رم خواهم آورد ، كه مطمئنا مورد توجه همگان قرار خواهد گرفت ، و دستور خواهند داد از آن تقليد شود . بعضى پنجرهها نيز واقعا شايستهء تقليد است . اين پنجرهها غالبا در بالاى اتاق واقع شده ؛ زيرا فقط براى گرفتن نور از آنها استفاده مىشود و به اين ترتيب باز كردن آنها مورد لزوم نيست ؛ بلكه برعكس براى اينكه داخل اتاق از نظر همسايگان و اغيار محفوظ و مستور بماند ، دائما آن را بسته نگه مىدارند . ضمنا به طور جداگانه يك قاب چوبى به اندازهء تمام پنجره مىسازند و با قرار