پيترو دلا واله ( مترجم : شعاع الدين شفا )
225
سفرنامه پيترو دلا واله ( قسمت مربوط به ايران ) ( فارسى )
بىجاى مردم به اين محل خلوت پناه آورده بود ، مذاكرات مفصلى جريان يافت . وى ضمن مطالب ديگر ، به سفير اسپانيا اشاره كرد و گفت شنيده است با پدرهاى آگوستينى مسيحى ساكن اصفهان ، به خصوص با پدر فراملكيور دلى آنجلى « 1 » مشاور پادشاه اسپانيا و سرپرست صومعه داراى روابط خوبى نيست و از اين موضوع اظهار تعجب مىكرد ، زيرا به عقيده او پدر ملكيور به پادشاه اسپانيا و حتى به خود سفير خدمات فراوانى كرده بود . وى از اينكه موقعى سفير اسپانيا توسط قاصد نامهاى به فرحآباد فرستاده و دستور داده بود آن را مستقيما و بدون ملاحظهء او تسليم شاه كنند ، سخت رنجيده بود . اين قاصد مدتها در فرحآباد ماند و اجازهء ملاقات نيافت و سرانجام هم بدون اخذ نتيجه به نزد سفير اسپانيا مراجعت كرد . بعد ، صحبت به انگليسىها كشيده شد و گفتم : مذاكره با اين اشخاص زياد نمىتواند ثمربخش باشد ؛ زيرا آنها پول ندارند و فقط با خود ، مالالتجارههايى مىآورند كه در ايران قدر و قيمتى ندارد . آقامير پاسخ داد : شاه نيز براى مذاكرات خود با انگليسىها اهميت زيادى قايل نيست و دستور داده است به آنها ابريشم تحويل ندهند و حتى ابريشمى را كه سال قبل با آنها معامله شده بود هنوز هم در اصفهان است ، فقط در صورتى به آنها بدهند كه قبلا مالالتجارهء انگليسى به تمام و كمال دريافت كرده باشند . وى اضافه كرد كه تصميم شاه بر اين است كه تمام ابريشم ، بدون گذشتن از خاك تركيه ، به اروپا برود و من به قصد زيان به تركها گفتم : بايد كارى كرد كه پاى فرانسوىها به ايران باز شود ؛ زيرا فرانسوىها هستند كه پول فراوان به مشرقزمين مىآورند و همه مىدانند كه حلب و ساير بنادر مشابه چقدر از اين معامله منتفع مىشوند ؛ سپس ادامه دادم كه اكنون موقع اقدام فرا رسيده است ، زيرا در قسطنطنيه با سفير فرانسه بدرفتارى شده و شايد اين امر منتهى به قطع روابط دوستى بين دو كشور شود و فرانسه براى كسب ابريشم به ايران روى آورد ؛ بهعلاوه محبت شاه نسبت به عيسويان كه من در موقع اقامتم در قسطنطنيه شمهاى از آن را براى دوست خود - سفير فرانسه - بازگو كردهام ، بسيار جلب توجه آنها را كرده است و مىدانم كه سفير نيز طالب قطع رابطه با تركهاست و در اين راه تمام مساعى خود را به كار مىبندد . آقامير گفت : مطمئن است كه اگر فرانسوىها به ايران بيايند شاه به آنان كمال مهربانى و كمك را خواهد كرد . اميدوارم با كمك خداوند روزى اين تصور عملى شود و من هم بتوانم در آن سهمى داشته باشم .
--> ( 1 ) . Padra Fra Melchior de gli Angeli