خوب ، خانه‌ها را تجديد بنا كنند و به اين ترتيب كم‌كم وضع ساختمان‌ها دارد عوض مىشود و گمان مىكنم به زودى نه تنها فرح‌آباد يكى از بزرگ‌ترين و پرجمعيت‌ترين شهرها ، بلكه زيباترين شهرهاى مشرق‌زمين خواهد شد « 1 » ، زيرا شاه براى اين كار كمر همت بسته است و او كه چند سال پيش موفق شد در يك زمين خشك و بىحاصل و بىآب شهر اصفهان را با اين عظمت به وجود آورد ، مسلما قادر خواهد بود در اين سرزمين كه به طور ذاتى غنى و پرآب و حاصل‌خيز است چنين عملى را انجام دهد . ساختمان حصارهاى خارجى شهر تاكنون شروع نشده و حتى طرحى هم دربارهء بناى آنها وجود ندارد ، زيرا بايد شهر هنوز توسعه پيدا كند و به‌علاوه در مشرق‌زمين غالب شهرها فاقد حصار خارجى هستند . از وسط فرح‌آباد رودخانهء كوچكى مىگذرد كه سرچشمهء آن در كوه‌هايى است كه من از آنها گذشته‌ام و همين رودخانه است كه در اعماق دره‌هايى كه از آنها نام بردم جريان دارد و سپس جويبارهاى متعدد ديگرى به آن مىپيوندد . در شهر سارى بر روى اين رودخانه قايق‌رانى مىكنند ، ولى اين قايق‌ها به شكل خاصى است ؛ يعنى از يك قطعه چوب بزرگ و ميان‌تهى تشكيل شده كه چون عمق رودخانه كم است پايين آنها در آب فرو نمىرود و به اين ترتيب به سرعت ممكن است واژگون شوند . با وجود اين ، به كمك پاروهاى پهن به خوبى مىتوان آنها را هدايت كرد و نه تنها در جهت رودخانه بلكه بر خلاف جهت نيز به‌طور معمول ده - دوازده نفر سرنشين و مقدار زيادى بار با آن حمل مىكنند . اين رودخانه تجن‌رود نام دارد ، كه معنى آن رود تند است « 2 » . در داخل فرح‌آباد ، بر روى رودخانه ، پلى مستحكم قرار داد ، ولى براى اين‌كه ميان نقاط مختلف شهر ارتباط برقرار شود ، لازم است هزاران معبر ديگر بر روى آن زده شود ، منتهى در عين حال بايد اضافه كرد كه تعداد بىشمارى قايق‌هاى كوچك چوبى در كنار آب وجود دارد كه نه تنها با آنها مىتوان به طرف ديگر رفت بلكه ممكن است به كمك آنها به دريا نيز راه پيدا كرد و در آنجا به ماهىگيرى پرداخت .

--> ( 1 ) . اين پيش‌بينى پيترو دلاواله به حقيقت نپيوست ، زيرا شهر فرح‌آباد پنجاه سال بعد ، از طرف قزاق‌ها زير و رو شد و باقىماندهء آن نيز بعدا در اثر مبارزات ايل‌هاى محلى ، به‌خصوص ايل قاجار و مخالفان آن ، از بين رفت . - م . ( 2 ) . به تجن‌رود سابقا « تيزين رود » گفته مىشده است و شايد به همين مناسبت پيترو دلاواله پيش خود وجه ارتباطى ميان اين كلمه و لفظ « تيز » برقرار و آن را چنين معنى كرده است . - م .