پيترو دلا واله ( مترجم : شعاع الدين شفا )
99
سفرنامه پيترو دلا واله ( قسمت مربوط به ايران ) ( فارسى )
مكتوب چهارم از فرحآباد اولين روزهاى ماه مه و از قزوين 25 ژوئيهء 1618 كاغذهايى كه از سرزمينهاى مسيحى همراه آورده بودم ، تمام شده است و اينجا به خوبى آنها پيدا نمىشود ؛ بنابراين تعجب نكنيد كه روى اين كاغذهاى نامرغوب و بدقواره مىنويسم . اندكى قبل از عزيمت ، از اصفهان ، براى شما نامهاى نوشتم و وقايعى را كه تا آن موقع رخ داده بود ، شرح دادم و اكنون به ذكر بقيهء رويدادها مىپردازم . شب سىام دسامبر سال گذشته ، موقعى كه هنوز در اصفهان بودم ، مسلمانان ماه نو را رؤيت كردند ؛ چون به اعتقاد آنان ، بعد از غروب خورشيد ، روز بعد آغاز مىشود . به اين ترتيب اولين روز ماه محرم و سال جديد قمرى آنان كه 1027 هجرى است ، شروع شد . هجرت يعنى روزى كه پيغمبر اسلام ، مكه را به قصد مدينه ترك گفت ؛ زيرا به مناسبت دين نوى ، كه وى عرضه داشته بود ، ديگر امكان اقامتش در مكه وجود نداشت و از طرف دشمنانش عرصه بر او تنگ شده بود . با اين روز ، دههء اول محرم كه عاشورا ناميده مىشود ، آغاز مىگردد . ايرانيان ، تمام اين مدت را به طور مداوم عزادارى مىكنند و ضمن تظاهرات عمومى عظيم ، از پايان غمانگيز زندگى حسين ، فرزند على و فاطمه ، يگانه دختر پيغمبر اسلام كه در نظر همهء مسلمانان مقدس ؛ ولى در نظر ايرانيان ، امام بر حق نيز هست ، و شاه فعلى از اعقاب او است ، ياد