به‌علاوه كشيش‌هاى كرملى برهنه‌پا از طرف پاپ به ايران اعزام نشده بودند تا در امور غير مذهبى مداخله كنند و وظيفهء اصلى آنان هدايت باطنى مسلمانان به راه راست بود و طبيعتا مطابق دستور كتاب مقدس ، بايستى مثل يك شبان واقعى ، به دنبال رمهء گم‌شده مىرفتند « 1 » . اگر اين نماينده ، مانند بسيارى ديگر از انگليسىها مخفيانه به دين كاتوليك درآمده بود ، دليلى نداشت كه از ديدن او پرهيز كنيم و اگر خارج از دين بود . يعنى در حقيقت يكى از همان رمه‌هاى گمشده محسوب مىشد ، با توصيه‌هايى كه در دين ما به هدايت آنان شده است ؛ اگر از ديدنش امتناع مىكرديم ، فرصت ارشاد او و افراد متعدد خانواده‌اش را از دست مىداديم ؛ در حالى كه اگر به ملاقاتش مىرفتيم و با رأفت و مهربانى با او وارد مذاكره مىشديم و ضمن صحبت ، به مسائل معنوى و دينى نيز اشاره كرده و باب مكالمه را در آن باره مىگشوديم ، چه بسا نتيجهء مطلوب به دست مىآورديم . از اين طرز عمل ، نمونه‌هاى مثبتى نيز مىتوانم ارائه دهم ، چنانچه دون‌روبرتو شرلى ، وقتى در جوانى به اتفاق برادر بزرگ خود به ايران آمد ، خارج از دين بود ؛ ولى بعد از اين‌كه مدت زيادى در ايران ماند و محضر كشيشان آگوستن را درك كرد ، به دين كاتوليك درآمد . امسال يك شواليهء آلمانى از اهالى سيلزى به نام آلبرتودى شيلينگ « 2 » كه چندى قبل از من به اصفهان آمده است ، در اثر معاشرت با پدر پائولوماريا چيتادينى « 3 » ، كشيش دومينيكن كه به قصد سركشى به صومعه‌هاى ارمنستان به اين نواحى آمده است ، به آيين كاتوليك گرويد . اين كشيش مرد بسيار تحصيل‌كرده و فهميده و مهربانى است و مرا در مذاكرات خود با شواليهء آلمانى شركت داد ، و ملاحظه كردم در تمام مدت مذاكرات سعى مىكرد با مهربانى ، شواليه را ، كه علاقه‌مند به درك حقيقت شده بود ، مجذوب سازد و مانند معلمى كتاب‌هاى مذهبى را به اتفاق او قرائت مىكرد ، و به بحث دربارهء مسائل مورد اختلاف ، مىپرداخت . به نحوى كه دوست آلمانى من ، به مناسبت باطن خوبى كه داشت و هم‌چنين به علت استحكام دلايل كشيش ، بعد از مدتى يكى از كاتوليك‌هاى متعصب شد . تمام اين امكانات در مورد نمايندهء انگليسى و افراد خانوادهء او نيز وجود دارد و در اثر ملاقات با او مىتوانيم از كنه عقايدش اطلاع حاصل كنيم و حتى اين امر در صلاح خود پرتغالىها نيز هست .

--> ( 1 ) . در كتاب مقدس چنين مطلبى نيامده ، و لذا نظر مؤلف كذب است - ناشر . ( 2 ) . Alberto di Schilling : پيترو دلاواله نام اين شخص را نيز صحيح ذكر نكرده است و نام حقيقى او آلبرشت فن شيلينگ ( Albrecht von Schilling ) است ، كه نامه‌هاى لاتينى را براى شاه‌عباس ترجمه مىكرده است . - م . ( 3 ) . Paolo Maria Cittadini