آدام الئاريوس ( مترجم : احمد بهپور )
353
سفرنامه آدام الئاريوس ( بخش ايران ) ( فارسى )
حركت نيست . بروگمان در پاسخ گفت اگر شخصا نمىتواند بيايد ، پس بايد او را آورد . دو نفر ايرانى ديگر نزد سفرا آمدند و با تعظيم كوچكى متضرعانه خواستند كه بروگمان با قزلباش آشتى كند ، ولى بروگمان به هيچوجه حاضر نبود قبل از ترك اين دهكده قزلباش را دوباره نبيند . چهار نفر آن مرد بيچاره را در حالى كه در پتوئى پيچيده بودندش پيش بروگمان آوردند ، بروگمان دستور داد يكى از مترجمان ترك ما با شدت قزلباش ناتوان را كتك بزند . اين شخص با بيرحمى ضرباتى بر بازو و پهلوى قزلباش وارد آورد كه بر اثر آن قزلباش لرزيد ، بروگمان دستور داد يك ضربه ديگر به او زده شود كه بر پهلويش وارد شد . بعد از اين ضربت قزلباش بىحس و خاموش شد . بروگمان گفت : « « بله اين كار درست است او اكنون به سزاى خود رسيد » سپس رو به مهماندار و ايرانيان ديگر كرد و گفت : « شاه صفى ديگر قادر نيست به سبب اين توهين از من انتقام بگيرد . من در نظر دارم به زودى و نيرومندتر از حال بازگردم و انتقام خود را بگيرم « 1 » » اگر مهماندار ما را تنها مىگذاشت و خداوند نگهدارنده ما نبود ، بايستى قصاص اين سرباز را كه شجاعانه جان و مال خود را از دست داده بود پسدهيم ، زيرا ما هنوز در بين سربازان ايرانى بوديم كه مىتوانستند همهگونه خطر براى ما ايجاد كنند . به حركت خود به طرف دشت مغان ادامه داديم ، ولى مهماندار در آن دهكده ماند و شامگان بازگشت و خبر داد كه قزلباش مرده است و بروگمان را وادار كرد
--> ( 1 ) - چند فصل پيش در مبحث تخلفات و مجازاتهاى ايرانيان نويسنده اظهارنظر كرده بود كه چون عنصر ايرانى گرايش به تبهكارى و خشونت دارد ، پس بايد مجازاتهاى سخت و بيرحمانهاى براى او در نظر گرفت . اين واقعه اسفبار مىتواند چنين اظهارنظرى را نيز در مورد عنصر آلمانى سبب شود علت كينه و دشمنى بروگمان نسبت به شاه صفى و ايرانيان شايد عدم كاميابى او در انجام مأموريت اقتصادى او باشد كه هلندىها مانع موفقيت اين هيئت شده بودند - م .