ايالت ثروتمند قندهار ، گويا به تنهايى از خزانه خود ، و از بابت ماليات گمركى و ساير عوايد يك ميليون تالر مىپردازد . ايروان و بابل « 1 » نيز چيزى كمتر از اين رقم نمىپردازند . در دفتر ثبت « 2 » صدر اعظم ، چنين محاسبه شده است كه دهات و آبادىهاى اطراف اصفهان ، تنها در يك سال چهل هزار تالر عايد شاه كرده‌اند ، نظير چنين درآمدهائى در كشور بسيارست . در زمان شاه طهماسب ماليات‌هاى گمركى براى تمام ايالات در نظر گرفته شد كه بعدا شاه عباس كبير و شاه صفى به مقدار آن اضافه كردند . چه اهالى بومى و چه ساكنان خارجى ، نه‌تنها در مرزها ، بلكه درون مملكت و در محل‌هاى اصلى معاملات ، و در بسيارى از جاهاى ديگر ، مانند گذرگاه‌ها و پل‌ها ، ماليات گمركى مىپردازند . كالاها ، بخصوص ابريشم ، حق الامتياز زيادى دارد ، از هر عدل ابريشم كه در درون كشور تهيه مىشود ، ده تالر به شاه تعلق مىگيرد ؛ گيلان هشت هزار عدل ، مازندران دو هزار عدل ، شيروان سه هزار عدل ، گرجستان و ارمنستان پنج هزار عدل ، قره‌باغ « 3 » دو هزار عدل ابريشم توليد مىكنند . جز اين‌ها آنچه كه خراسان و ساير مناطق ، كه چندان هم ثروتمند نيستند ولى رويهم رفته عوايد نسبتا خوبى دارند به شاه مىپردازند ؛ نيز قابل توجه است . از هر رأس اسب و يا استرى كه به فروش مىرسد ، شاه يك عباسى ، برابر با هشت گروشن و براى هر رأس الاغ نصف مبلغ مذكور را دريافت مىكند . فروش يك گاو نر ، يك تالر و يك رأس گوسفند كه در سال چندين هزار از آن به فروش مىرسد يك قاز بيكى ، برابر با نه فنيگ براى شاه درآمد دارد . كاروانسراهاى شهرها رويهم رفته پنجاه هزار تالر مىپردازند . در اصفهان به تنهائى

--> ( 1 ) - Babylon - عراق عرب - م ( 2 ) - منظور « دفترخانه ديوان اعلى » است . براى آگاهى بيشتر به صفحات 5 و 6 تذكرة الملوك رجوع فرمائيد - م ( 3 ) - Karabagh