آدام الئاريوس ( مترجم : احمد بهپور )
315
سفرنامه آدام الئاريوس ( بخش ايران ) ( فارسى )
فصل دوازدهم - دربارهء حكومت و سران آن ، شاه ، خوانين و حكومت آنان در ايالات و اينكه چگونه بايد در جنگ به شاه خدمت كنند و نيز دربارهء جنگهاى ايرانيان و موارد مربوط به سربازان و درآمد و دارائى شاه ايران . موارد مربوط به حكومت در ايران دقيقا شبيه روسيه است . ايران يك سرزمين پادشاهى است كه تمام مورخين به حق از آن به عنوان « امپراطورى سلطنتى » ياد كردهاند ، زيرا شاه ايران داراى اختيارات تام و بزرگترين قدرتهاست كه مىتواند آنچه را كه مىخواهد به موقع اجراء گذارد ؛ او قادر است قانون وضع و بدون مشورت و اعتراض ديگران دوباره آن را لغو كند ، مىتواند موجوديت و زندگى افراد ، حتى نزديكترين مقامات به خود را نابود كند از اينرو زيردستان شاه گونهئى فرمانبردارى چاكرانه نسبت به او دارند ، زيرا مىدانند كه در غير اين صورت خون آنها ، اگرچه بىگناه باشند ، مانند گوسفند قربانى ريخته خواهد شد . ايرانيان سلطان خود را شاه « 1 » ، و پادشاه « 2 » و پاديشاه « 3 » مىنامند كه تماما يك مفهوم
--> ( 1 ) - Schah ( 2 ) - Padschah ( 3 ) - Padischah