آدام الئاريوس ( مترجم : احمد بهپور )
303
سفرنامه آدام الئاريوس ( بخش ايران ) ( فارسى )
مركب را از پوست انار ، مازو « 1 » و كات كبود مىسازند . اگر بخواهند مركب غليظ ، كه براى نوشتن خطوط درشت بهتر و راحتتر به كار برده مىشود بسازند ، برنج يا جو را بو مىدهند و يا مىسوزاند ، سپس آن را آسياب مىكنند و مىجوشانند تا لعاب بيندازد ، اين لعاب را با مركب مخلوط مىكنند و به كار مىبرند . قلمى كه با آن مىنويسند خلاف قلمهاى ما از پر غاز نيست ، بلكه از نى تراشيده شده است و ضخيمتر از قلمهاى ما است . رنگ بيرون اين نى قهوهاى است و از شيراز و تعدادى نيز از نيزارهاى خوزستان كه در هر دو محل بسيار مىرويد آورده مىشود . پسربچههاى محصل اگر مرتكب خطائى شوند مانند ما با تركه به پشت آنان نمىزنند ، بلكه با چوبدستى كتك مىخورند . من ديدهام كه دو پسربچه را به جهت خطائى كه كرده بودند ، چگونه پاهايشان را به فلك بستند و ملاى مكتبخانه با چوبدستى چند ضربه محكم بر كف پاى آنان كوفت . به همين ترتيب دستان محصلين خلافكار را مىبندند و آنچنان ضربه مىزنند كه خون از زير ناخنشان فواره مىزند . حال اگر گناهى كه از محصل سر زده است بزرك باشد و يا هنگامى كه او را مىخواهند به چوب فلك ببندند از دست ملا بگريزد ، او را مىگيرند و پاشنه پايش را مىشكافند و بر آن زخم نمك مىپاشند . چون كودكان ايرانى داراى طبيعتى خشن هستند به مجازاتهاى معمولى اهميت نمىدهند ، بنابراين بزرگترها مجبورند اينچنين با خشونت و شدت عمل كنند . ايرانيان زبان مخصوص خود را دارند كه به عربى بيشتر و به تركى كمتر نزديكست . در زبان پارسى واژههاى بسيارى هست كه كاملا يا اندكى به آلمانى شباهت دارد ، كه گوئى از اين زبان گرفته شده است . مانند :
--> ( 1 ) - « مازو مادهايست كه از درخت بلوط به دست مىآيد و به وسيله حشرهء مخصوصى در روى درخت توليد مىشود و به شكل دانهاى به اندازه فندق درمىآيد . اين دانهها را از روى تنه درخت جمع ميكنند و براى رنك كردن و دباغت كردن پوست حيوانات به كار مىبرند . . . » فرهنگ فارسى عميد - م .