آدام الئاريوس ( مترجم : احمد بهپور )
255
سفرنامه آدام الئاريوس ( بخش ايران ) ( فارسى )
دو كوهاناند كه بوغور « 1 » و آنان كه يك كوهان دارند شتر « 2 » ناميده مىشوند كه اين دسته نيز به انواع ديگر تقسيم مىگردد . اين تفاوت در كارآئى و ارزش حيوان است بهترين نوع از جنس مذكر اين چارپا را نر « 3 » مىنامند . حيوان ماده را از جفتگيرى يك بوغور يا شتر دو كوهانه با يك شتر يك كوهانه كه تا آن موقع شتر نرى با او نزديكى نكرده باشد به دست مىآورند كه مايه « 4 » ناميده مىشود . شترهاى نر نيرومند هستند به طورى كه مىتوانند سيصد ، چهارصد تا پانصد كيلومتر بار حمل كنند . زمانى كه ميل به نزديكى با جنس ماده در آنها به نهايت مىرسد و چهل روز طول مىكشد ، بسيار كم مىخورند و كف زيادى در دهانشان جمع مىشود و به شدت عصبانىاند . در اين حالت بايد پوزهء حيوان را تا پايان دوره مستى با پوزهبند آهنين ، كه عقرب « 5 » نام دارد ، بسته نگه داشت . اينچنين شترى يكصد تالر ارزش دارد . وقتى بچهدار مىشود كرهء شتر هميشه مانند پدرش تندرو و نيرومند نيست و هنگام حمل بار بد رفتارى مىكند و فرمانبردار نيست و ترجيح مىدهد در جاى خود بماند تا به سفر رود ، از اينرو گروه مزبور را به تركى يوردكايدم « 6 » يعنى شترى كه هميشه به طويلهاش فكر مىكند مىنامند . اين نوع شتر را مىتوان به بهاى سى يا چهل تالر خريدارى كرده سومين نوع شتر را لوك « 7 » مىنامند ، گرچه اين شتر نيز مانند ديگران مست مىشود ، ولى با اين همه براى جفتگيرى ارزش بوغور را ندارد
--> ( 1 ) - Bugur ( 2 ) - Schuttur ( 3 ) - Ner ( 4 ) - Maje ( 5 ) - Agrab ( 6 ) - Jurd Kaidem به تركى آذرى از دو واژهء يورد به معناى وطن و خانه و قايدم به معناى بازگشت كه منظور علاقه به بازگشت به خانه و وطن است تشكيل شده است - م ( 7 ) - Lohk