آدام الئاريوس ( مترجم : احمد بهپور )
250
سفرنامه آدام الئاريوس ( بخش ايران ) ( فارسى )
با ريگ و سنگريزههاى سرخ ديديم كه در آن چيزى جز بوتههاى خار و گياهان خشك نمىرويد و چون در اينگونه مناطق هيزم و چوب كمياب است ، بوتههاى خار و گياهان خشك صحرائى را جمع مىكنند و براى اجاق آشپزى به كار مى - برند ، اما خاك زمينهايى كه كوه در كنار آنها واقع شده و نيز درهها كه اكثر دهات در اين مناطق قرار دارد ، سرسبز و حاصلخيز است ، زيرا ايرانىها به شيوهء آوردن آب از كوه به خوبى آشنائى دارند . آب چشمههاى كوهستانى را در جوئى كه پهناى آن بيش از دو ساعد نيست جمع و به دامنهء كوه ( اين مسافت معمولا نيم مايل است ) سرازير مىكنند و با اين طريق مزارع و باغات را سيراب مىكنند . چون در ايران بارندگى كم است . نحوهء آبيارى زمين به اين شيوه است كه مزارعى به مساحت چهل تا شصت متر مربع و اكثرا كمتر از اين اندازه را يكى در كنار ديگرى آماده ساختهاند ، و بين هر كدام از اين كشتزارها آببند كوچكى به ارتفاع يك پا بستهاند كه پس از باز كردن آب نهر ، يكى پس از ديگرى آبيارى مىشوند و در صورت لزوم تمام شب كشتزارها زير آب قرار مىگيرند و روز بعد ، زمانى كه آفتاب گرم اثر خود را بر اين مزارع گذاشت ، آن وقت است كه گياهان به طور خارقالعاده رشد مىكنند و ميوهها مىرسند . براى شخم زدن زمينهاى چسبنده و سخت در ايران « 1 » و ارمنستان از گاو - آهنهاى بزرگ استفاده مىكنند كه چهار نفر و يا بيشتر بر آن مىنشينند و دوازده تا بيست رأس گاو نر به آن مىبندند . شيارهائى را كه با اين وسيله حفر مىكنند داراى ژرفائى به اندازه يك پا و پهنائى به اندازه دو پا است . غلاتى كه كشت مىكنند اكثرا عبارتست از برنج ، گندم و جو . به زراعت چاودار اهميت نمىدهند و كشت هم نمىكنند . گياهان خودرو و زيانآور ، فورا وجين مىشود و از كشتزارها به درمىآورند ، جو سياه را اصلا
--> ( 1 ) - IRAN - اين اولين بار است كه نويسنده از واژهء « ايران » استفاده كرده است . تاكنون لغت Persien ( پرزين ) را به كار برده بود - م .