زيادست ، عابران به زحمت مىتوانند از كنار يكديگر بگذرند و گاهى اوقات اگر كسى به يك خربنده « 1 » ( آنان خرخكچى را چنين مىنامند ) كه ده ، بيست و بيشتر رأس خر با بار را پشت سر هم مىراند برخورد كند بايد بايستد تا اين قطار بگذرد ، در عوض ميدان « 2 » يا مكان بزرگ تجارت و تفريح آنقدر بزرگست كه نظير آن را هيچ جا نديديم . در سمت مغرب كه كاخ و دربار شاهى قرار دارد ، در طول ميدان حجره‌هاى دو طبقه با سقف گنبدى به طور منظم با ايوان و دالان ساخته شده است كه در آن‌ها طلاسازان ، جواهرفروشان و ديگران به كار مشغولند . در مقابل اين حجره‌ها درختان زيبا و راستى را به طور منظم كنار هم كاشته‌اند كه سايهء خوشايندى بر زمين مىافكند . روبرو يعنى در شرق ميدان دالانى بزرگ با سقف قوسى شكل از بالا تا پائين كشيده شده كه در طاق‌نماها و زير ستون‌هاى آن كارگران صنايع دستى گوناگون مشغول كارند . اصناف مختلف از يكديگر مجزا بودند و هر كدام كارگاه مخصوص به خود داشتند . ايرانىها اصلا در خانهء خودكار نمىكنند ، شايد در موارد بسيار نادر و از آنجا كه كار خود را در ملاءعام انجام مىدهند ، براى عابرين ديدن آنان به هنگام كار جالب است . كاخ شاه را ايرانيان دولت‌خانه « 3 » و خانهء شاه « 4 » مىنامند . در مقابل در كاخ چند توپ بزرگ قرار داده‌اند كه شبيه توپ‌هاى كوچك و بزرگ ايتاليائىاند و ساختى نامناسب و زمخت دارند كه براى محافظت در كاخ در آنجا مستقر شده‌اند . حياط كاخ در مقابل خطرات و فشارهاى شديد آنچنان مستحكم و امن نيست و فقط با يك حصار بلند احاطه شده است . در هشتى حياط ، حدود چهل قدم دور تر از دروازه كاخ ، دست

--> ( 1 ) - Charbende ( 2 ) - منظور ميدان شاه اصفهان است كه وسيله شاه عباس كبير همزمان با بناى كاخ عالى قاپو و مسجد شاه ساخته شده است . به صفحه 193 سفرنامه كمپفر رجوع فرمائيد - م ( 3 ) - Dowelt Khane ( 4 ) - Khane Shah