آدام الئاريوس ( مترجم : احمد بهپور )
228
سفرنامه آدام الئاريوس ( بخش ايران ) ( فارسى )
احساس مىكرد كه مورد اهانت قرار گرفته است : واقعه آن روز چنين بود كه يكى از افراد سطح پائين كميته به نام ليون برنولدى « 1 » از اهالى برابان « 2 » بدون اجازه سفرا با نمايندگان تجارتى هلند تماس گرفته و هدايائى دريافت كرده بود ، بنابراين بروگمان دستور داد كه او را تا زمانى كه در اصفهان اقامت داريم به غل و زنجير بكشند . اين شخص توانسته بود خود را رها كند و به آلاكاپى « 3 » يا بست خانه كه در كاخ سلطنتى بود پناه برد . سفرا ابتدا كسى را نزد شاه فرستادند و از وى تقاضاى استرداد مجرم را كردند ، شاه در پاسخ گفته بود كه نه او نه هيچكس ديگر نمىتواند فردى را كه حتى به شاه حمله كرده باشد پس از فرار به بست خانه پناهنده شود به زور از بست خارج كند ، ولى چنانچه فرارى چيزى دزديده و با خود نگه - داشته باشد ( عنوان دزد براى فرارى ساختگى بود ) مىبايستى شىء مسروقه گرفته و پس داده شود . بروگمان جريان واقعه را كه تا آن زمان مخفى داشته بود براى همگان آشكار كرد و مصمم شد ليون برنولدى را در كاخ شاهى با تير بزند . از آنجا كه
--> ( 1 ) - Lyon Bernoldi . ماجراى اين شخص خود نشانهاى از عمق رقابتهاى تجارتى و سياسى در عصر صفويه است - م ( 2 ) - Brabant - ايالتى در جنوب بلژيك - م ( 3 ) - Allakapi - صفحه 205 سفرنامه كمپفر : « بست مملكت اسم خود را از زبان تركى كه رايج دربارست گرفته و روشنتر بگوئيم به آن عالى قاپو يعنى دروازه على ، يا حتى اللّه قاپو يعنى دروازه اللّه و درستتر الاقاپى يعنى دروازه رنگين نام دادهاند . . . » به طورى كه از توضيح و شرح الئاريوس استنباط مىشود بستخانه درون كاخ سلطنتى بوده است و با توجه به اين موضوع و شرحى كه كمپفر مىدهد اين قصر به مرور زمان نام عالى - قاپو را به خود گرفته و در آن زمان به اين نام خوانده نمىشده است . برخى معتقدند كه شاه عباس دوم عمارت فعلى عالىقاپو را ساخته است . م