آدام الئاريوس ( مترجم : احمد بهپور )

195

سفرنامه آدام الئاريوس ( بخش ايران ) ( فارسى )

نشسته بود و عصائى كه سراپا در زر گرفته شده و سر آن گلوله‌شكل بود در دست داشت . در پهلوى چپ شاه حدود چهار قدم دور تر ، صدر اعظم كه او را اعتماد الدوله « 1 » مىنامند ، نشسته بود و پس از او ملازمان و هم‌نشينان شاه ، يعنى خوانين و شاهزادگان فرار گرفته بودند .

--> « اولا بايد دانست كه امراء در دولت‌خانه چهار نفر و اركان دولت قاهره مىنامند . اول قورچىباشى دوم قوللر آقاسى سوم ايشيك آقاسىباشى چهارم تفنگچى آقاسى و اين چهار نفر با وزير اعظم و ديوان بيكى از قديم الايام داخل امراء جانقى بوده‌اند » صفحات 8 و 9 : « مشار اليه ريش‌سفيد كل يساولان صحبت و ايشيك آقاسيان ديوان و آقايان قاپو - قچيان ديوان و يساولان و جارچيان ديوان و امور نسق مجلس از جماعت مجلس‌نشين و ترتيب مجلس نشينان و ايستادگان مجلس از اعلى تا ادنى متعلق به ايشيك آقاسىباشى ديوان و اگر خلاف قاعده در ترتيب قواعد مجلس بهم رسد از ايشيك آقاسىباشى بازخواست . . . و اعلام پاىبوس مناصب و پاىبوس فرمودن در باب مناصب و جمعى ديگر كه در مجلس بهشت‌آئين مأمور به پابوسى ميگردند شغل مزبور مختص عالى جاه معظم اليه و ديگرى را دخل و نسبتى نيست » به صفحات 99 و 100 سفرنامهء كمپفر نيز رجوع فرمائيد - م . ( 1 ) - Ehtmad d ? wlet - صفحه 5 و 6 تذكرة الملوك : « در بيان تفضيل شغل وزارت اعظم : عاليجاه وزير اعظم ديوان اعلى و اعتماد الدوله ايران ، عمده‌ترين اركان دولت و قاطبه امراء درگاه معلى و سرحدات ولايات محروسه و داد و ستد كل ماليات ديوانى و وجوهات انفادى خزانه عامره و غيره بيوتات از كل ممالك ايران و دار السلطنه اصفهان بدون تعليقه و امر عاليجاه معظم اليه داد و ستد نمىشود و ارقام تعيين مناصب و ضمن كل ارقام البته بايد اولا به مهر عاليجاه معظم اليه رسيد ، ثانيا به مهر مهر آثار اقدس اعلى مزين گردد . . . » صدر اعظم يا اعتماد الدوله كه نويسنده در بالا اشاره كرده است همان ساروتقى يا تقى زردمو معروف است . براى آگاهى از زندگى اين نانوازاده شايسته كه بر اثر كوشش و لياقت به عاليترين مناصب زمان خود رسيده است به صفحات 24 تا 51 سفرنامه شاردن بخش اصفهان رجوع فرمائيد - م .