به طور كلى زمين آنجا حاصلخيز و داراى چراگاه‌هاى خوبى است و به همين سبب در اطراف اردبيل و چراگاه‌هاى آن شصت دهكده وجود دارد . فقط چراگاه‌هاى مزبور به تنهائى درآمد بزرگى براى شاه در سال فراهم مىكند ، زيرا گله‌دارهاى ثروتمند عرب و ترك كه تعدادى از آن‌ها به سبب پذيرفتن كيش ايرانيان و دستهء ديگر به دليل اين‌كه خود را زير حمايت شاه ايران قرار داده‌اند در اين منطقه مجاز به استفاده از چراگاه‌ها هستند و مىتوانند به خريد و فروش احشام اشتغال داشته باشند و ناگزير ماليات بپردازند ، يكى از مأموران كه براى نظارت به امور مربوط به ماليات از چراگاه‌ها و گلهء احشام از طرف دولت گمارده شده بود براى ما تعريف كرد كه ظرف مدت چهارده روز يكصد هزار رأس گوسفند از پل گذشته است . براى چريدن هر رأس گوسفند بايد يك قاز بيكى « 1 » كه ارزش آن برابر سكهء هلشتاين نه فنيگ « 2 » است به صورت نقد و يا به صورت دادن گوسفند ، ماليات دريافت شود . هنگام فروش هر رأس گوسفند دوباره همين رقم پرداخت مىشود . وسعت شهر اردبيل كمى بيش از شماخى است . بر اطراف آن ديوار كشيده نشده است . هر خانه داراى يك باغ ميوه است و بدين سبب از دور بيشتر به يك جنگل شبيه است تا به يك شهر ، با اين همه اردبيل فاقد چوب و تخته براى ساختمان است و بايد از نواحى گيلان كه تا اردبيل به اندازهء شش روز مسافرت فاصله دارد ، آورده شود . از ميان شهر نهر كوچكى جاريست كه آن را بلوخ‌لو « 3 » مىنامند و بر روى آن پل‌هاى سنگى بسيارى زده‌اند . اين نهر از دهكده‌اى بنام شماس‌بو « 4 » كه در

--> ( 1 ) - Kasbeki - « قاز بيكى عبارت از يك دهم شاهى و مسكوك سياه بود » به صفحات 173 و 295 كتاب سياست اقتصاد عصر صفوى نيز رجوع فرمائيد - م . ( 2 ) - Pfenig ( 3 ) - Baluchlu - بايد همان بالق‌لو باشد كه در صفحه 134 كتاب ايران امروز به آن اشاره شده است - م . ( 4 ) - Schamasbu