آدام الئاريوس ( مترجم : احمد بهپور )
115
سفرنامه آدام الئاريوس ( بخش ايران ) ( فارسى )
فصل نهم - شرح آتشبازى در اردبيل پس از پايان مراسمى كه شرح داده شد ، كلبعلى خان براى رضايت خاطر سفرا دستور داد كه مراسم آتشبازى ترتيب دهند ، كه البته اجراى چنين برنامهئى سبب ناراحت شدن آن دسته از ايرانىهائى مىشد كه معتقد بودند در ايام سوگوارى آتشبازى كه مربوط به روزهاى جشن و خوشى است و نبايد برگزار شود . در حقيقت اين آتشبازى براى كسانى بود كه پايه اعتقادات مذهبى آنان استوار نبود و اهميت چندانى به مقدسين خود نمىدادند . در اين آتشبازى اشكال گوناگون و سرگرم كنندهاى از قبيل قلعه ، برج ، گردونهء آتش ، ستارگان معلق و متحرك ، فانوس ، قورباغه ، جانوران مختلف و موشكهاى بالا رونده وجود داشت . نمايش ابتدا از قلعه آغاز شد ، ديوار دور تا دور قلعه از كاغذهاى رنگين ساخته شده بود . نخست مشعلهايى را دورادور ديوار قلعه نصب كرده بودند روشن كردند تا تصاويرى كه بر ديوار رسم شده بود آشكار شود . پس از نيم ساعت تعداد زيادى موشك بالا رونده از درون قلعه به سوى آسمان پرتاب شد و يكباره قلعه در آتش فرورفت .