است و از چهار طرف بر دوش شش فرشته و سه ديو و يازده ستون مارپيچى قرار گرفته است . جلوى تخت پلكانى ساخته شده كه در طرفين آن نقش دو شير حجارى شده است . دور تا دور تخت مرمر طارمىهايى ساخته شده كه داخل و خارج آن با كتيبه‌هايى از قصايد فتحعلى خان صبا معروف به ملك الشعراء پوشيده شده‌است اين قصايد در مدح فتحعلى شاه و وصف تخت مرمر سروده شده و به قلم نستعليق خوش نوشته و زراندود گرديده است . « 1 » تالار الماس و عمارت بادگير كه در محل ارك قرار دارد نيز از بناهايى هستند كه در دورهء فتحعلى شاه ساخته شده‌اند . تالار الماس يا تالار برليان به تالار بلور هم شهرت داشته است . در زمان ناصر الدين شاه ، اين تالار را به سبب كهنگى ، خراب كردند و تالار برليان را ساختند . » « 2 » كليساى طاطاوس يكى ديگر از بناهايى كه گمان مىرود متعلق به قبل از زمان فتحعليشاه باشد كليساى طاطاوس است كه در بازار حضرتى يا دروازه ، بين بقعهء سيد اسماعيل و خيابان مولوى در كوچه‌اى كه كاشى آن به نام جارچىباشى مىباشد ، قرار دارد . اين كوچه كه به كوچهء ارامنه نيز معروف بوده است ، در واقع امتداد گذر لوطى صالح است به سوى بازار حضرتى . كليساى طاطاوس قديمىترين كليساى تهران است . داخل كليسا تعدادى سنگ مزار متعلق به شخصيتهاى ارمنى و مسيحيان اروپايى قرار دارد . در اين ميان ، لوحهء سنگىاى به نام شارل اسكات ، از اعضاى هيئت اعزامى انگليس « 3 » به ايران و لوحهء ديگرى به دو زبان فارسى و انگليسى به نام كلن صاحب « 4 » ، كشيش انگليسى ديده مىشود . استاد كريمان از قول قيواند رستمى ، كشيش كليساى طاطاوس ، مىنويسد : « كليساى [ طاطاوس ] متعلق به دورهء شاه عباس است . شاه عباس تعدادى از خانواده‌هاى ارامنه را در تهران آن زمان - كه به شهرده موسوم بوده - سكونت داده و كليساى كوچكى نيز براى ايشان ساخته است . اگر اين گفته صحيح باشد ، به طور يقين بناى كليساى عصر شاه عباس

--> ( 1 ) - تاريخچهء ساختمانهاى ارك سلطنتى ، ص 49 - 50 و 88 - 92 ، نقل از تهران در گذشته و حال ، ص 207 . ( 2 ) - همان ، ص 249 . ( 3 ) . شارل اسكات كه نوهء والتر اسكات ، نويسنده و شاعر معروف انگليسى در سدهء هجدهم ، مىباشد در 28 اكتبر 1841 در گذشته است . ( 4 ) . معلم علم الهى كه تورات و زبور و كتب انبيا را از اصل زبان عبرانى به فارسى ترجمه كرده و در سال 1260 ( ه ق ) در گذشته است . م .