حسين شهيدى مازندرانى
35
سرگذشت تهران ( فارسى )
به احترام شاهان سلسلهء قاجار مورخين از بيان علت واقعى قتل آغا محمدخان خودارى كرده و همين قدر نوشتهاند كه پادشاه قصد داشته نوكرهاى شخصى خود را براى تقصيرى بكشد ولى چون اطرافيان به او تذكر دادند كه شب جمعه است ، وى نيز كشتن نوكران را به صبح شنبه موكول كرد و اما نوكران كه از عفو شاه مأيوس بودند ، با هم تبانى كرده ، شبانه به خوابگاه شاه وارد شدند و او را كشتند . اما تقصير نوكرها چه بود مورخان اشارهاى بدان نكردند ! ماجراى خربزهء قجرى ! در ايام محاصرهء قلعهء شوشى ، تعدادى خربزه براى شاه آورده و تحويل آبدارخانه داده بودند . شاه دستور داده بود تا هر وعده نيمى از يك خربزه را كه يك ظرف مىشود در سفرهء غذاى او بگذارند . اما خربزهها زودتر از موعدى كه شاه با خود حساب كرده بود تمام مىشود . آغا محمد خان روز آوردن خربزهها و اينكه چه تعداد آن به مصرف رسيده و چه تعداد بايد باقى مانده باشد را دقيقا تعيين مىكند و از آبدار باقى را مطالبه مىنمايد . آبدار هم نجات را در حقيقتگويى مىبيند و اعتراف مىكند كه با دونفر از پيشخدمتها آنها را خوردهاند ! شاه نيز براى همين جرم امر به كشتن هر سه نفر مىدهد . ليكن اطرافيان به خاطر او مىآورند كه شب جمعه است و شاه نيز مراسم اعدام را به صبح شنبه موكول مىكند . محكومين هم كه به تجربه مىدانستند كه حكم شاه استينافپذير نيست ، شب شنبه سه نفرى وارد اتاق خواب او شده كارش را مىسازند و جواهرهاى سلطنتى را برداشته ، فرار مىكنند . « 1 » انتقال استخوانهاى كريمخان از شيراز به تهران از ديگر كارهاى عجيب آغا محمد خان قاجار اين بود كه به رحمان خان يوزباشى بيات دستور داد كه استخوانهاى كريمخان زند را از شيراز به تهران آورده و در عمارت خلوت كريمخانى در قسمت زير راهرو دفن كنند تا هنگام سلام ، پايمال او و مستخدمينش باشد . « 2 » گذر لوطى صالح نامگذارى گذر لوطى صالح نيز به عهد آغا محمد خان قاجار برمىگردد . اين گذر در شمال خيابان
--> ( 1 ) . شرح زندگانى من ، ج 1 ، ص 18 . ( 2 ) . تهران در گذشته و حال ، ص 191 .