خطايى ، على اكبر

456

خطاى نامه ( شرح مشاهدات سيد على اكبر خطائى معاصر شاه اسماعيل صفوى در سرزمين چين )

كتابهاى فارسى و عربى چاپ چين قبلا به اين نكته اشاره كنم كه در ميان كتابخانهء مخبر السلطنه هدايت كه توسط كتابفروشى ابن سينا در سال 1334 به فروش رسيد نسخه‌اى از يكى ازين كتابها را ديدم و براى كتابخانهء دانشكدهء حقوق و علوم سياسى خريده بودم . و درين سفر در جستجوى يافتن آن بودم تا بالاخره در كتابخانهء انجمن مذكور به دست افتاد و آن بنام كتاب كيمياى الفارسية بود . مخبر السلطنه در سفر به چين در همراهى اتابك امين السلطان ( در سال 1323 قمرى ) نسخه‌اى از آن را با خود به ايران آورده بود . اين كتاب در تعليم زبان فارسى و عربى است به اسلوب چاپ قلمكارى ( باسمه ) و به شكل و شمايل كتابهاى چينى تجليد شده است . مؤلف كتاب حاج محمد نور الحق ابن لقمان الصينى است و كتابش در سال 1895 طبع شده . از همين مؤلف كتاب ديگرى بر همان سر و وضع به طبع رسيده كه سال طبعش معلوم نيست . حاوى دو كتاب است يكى كتاب الفصل در ايمان و ديگرى تفصيل الايمان . * * * در كتابخانهء دانشكدهء زبانهاى خارجى دانشگاه پكن فقط دوازده نسخهء خطى هست . در اين دانشكده يازده زبان تدريس مىشود از جمله فارسى و اردو و عربى . از ميان نسخه‌هاى خطى آنجا ، آنچه چشمگير بود دو كتاب است . * * * از جملهء تازه‌يابيهاى سفر ، آشنايى با دو كتاب بود كه على الظاهر نسخ آن فقط در چين باقى مانده است و هنوز آقاى دانش‌پژوه نشان ديگرى از آن دو در مجموعه‌هاى نسخ خطى ممالك ديگر نيافته است . اگرچه آن كتاب از نوع كتبى است كه على القاعده بايد در بلاد تركستان و ماوراءالنهر متعدد بوده باشد ولى در فهرستهاى مشهور تاجيكستان هم ديده نشده است . فعلا از نسخى بايد دانست كه خاص بلاد خطا و ختن بوده است . ؟ ؟ ؟ اين دو كتاب كه چند نسخه از هريك از آن در كتابخانه‌هاى دانشگاه پكن ، مسجد جامع پكن ، انجمن اسلامى شهر پكن ديده شد عبارت