ماوراء النهر و خواه از راه دريا با چه نوع فكرها و با چه زمينه‌هاى تعليماتى در سرزمين چين جاى گرفته . البته مظاهر فرهنگ ايرانى اسلامى را در بناى مساجد و نقوش و خطوط سنگ قبرها و كتيبه‌ها هم مىبينيم ، ولى در نسخه‌هاى خطى به صورت بهترى ديده مىشود . نخستين مظهر تأثير فرهنگ ايرانى وجود چند نسخهء خطى از كتابى است به نام منهاج الطلب تأليف محمد بن حكيم الزينيمى الشندوبى الصينى كه در سال 1070 در اصول دستور زبان فارسى تأليف شده و به لحاظ آنكه نسخ متعدد از آن ( هم در مسجد پكن و هم در انجمن اسلامى پكن و هم در دانشگاه ) ديده شد و همهء نسخ آن از حيث كتابت به يك اسلوب تحرير شده نشانى است از آن‌كه اين كتاب كتاب درسى عام بوده است و طلاب مدارس آن را مىخوانده‌اند و مؤلف هم عالمى بوده است از سرزمين چين ( اگرچه نتوانستم با پرس و سؤال بدانم كه شهر زينيم و شندوب در كجاى چين واقع بوده است ) . بهرحال از اينكه مؤلف خود را « چينى » ناميده است معلوم است كه در چين اقامت داشته . اين كتاب دستور زبان فارسى از اولين نوشته‌هايى است كه براى آموختن زبان فارسى تأليف شده است . آقاى دكتر جواد شريعت نخستين‌بار آن را در مجلهء راهنماى كتاب ( سال بيستم ) به ايرانيان شناسانيد . دومين نشانهء تأثير فرهنگ ايرانى اسلامى بيشتر بودن نسخ خطى فارسى نسبت به نسخ عربى است . مميزات و مشخصات آن قسمت از نسخ موجود در چين را - كه در همين سرزمين كتابت شده - در نكات زير مىتوان تشخيص داد . 1 - دولا بودن كاغذ نسخه‌ها - كاغذهاى كتابت در چين نازك است و معمول چنان بوده و هست كه كتابهاى چينى را بر يك روى اين نوع از كاغذ كتابت مىكرده‌اند و مىكنند . اين شيوه در كتب مطبوع هم رعايت مىشده . براى آنكه در موقع ورق زدن سمت سفيد اوراق كتاب ديده نشود يك برگ كاغذ را يك تا مىزدند ( به اندازه‌اى كه قرار بود كتاب نويسانيده و مهيا شود ) و آن سمت از اوراق را كه لبه‌اش باز بود طرف عطف كتاب قرار مىدادند و مىدوختند . نتيجه