كند . همان آداب و رسومى كه نمونه‌هاى آن را قبلا بيان كرديم . و منظور رسومى ( قوانينى ) است ، كه بوسيلهء آنها اوضاع و احوال قوانين و رسوم ديوان بريد منظم مىگردد . امّا موارد ديگر ، از قبيل امور مربوط به راهها و چاپارخانه‌ها ؛ و آن راههايى است كه به تمام نواحى منتهى مىشود . اينها مسائلى است كه ما ياد آور نشده‌ايم ، و رئيس ديوان هم بدان نيازى ندارد كه اين اطلاعات در اختيار او باشد . و با آگاهى از مسائل مربوطه ، نيازمند مراجعه به ديگر مسائل نيست . و هرگاه خليفهء وقت نيازمند شد كه كسى را به جايى فرستد ؛ يا سپاهى را براى امر مهمى گسيل دارد ، و مسائلى از اين قبيل كه نيازمند آگاهى از راهها باشد ، چون اين امور ملكهء اوست و در ذهنش جايگزين شده است ، نيازى به بازخواست رئيس ديوان و استعلام از او نيست . و حال سزاوار است كه به بيان آنها و برشمردن نام جايگاهها بپردازيم . و منزلگاهها و شمار ميلها و فرسخها و غير آن ، از قبيل چگونگى آبها و ناهمواريها و دشتها و آبادانيها و مسائلى از اين قبيل را دربارهء منزلگاهها بيان كنيم . و آن راهى را كه از مدينة السلام ( بغداد ) به مكّه شروع مىشود ، آغاز كنيم - آن مكّه‌اى كه جايگاه بزرگ عابدان و خانهء كهن خداست - و پس از رسيدن به آن ، به بيان راههاى ديگرى كه به يمن منتهى مىشود ، بپردازيم . و پس از آن ديگر جهاتى را كه بدان نزديك است و علت نامگذارى آنها را إن شاء اللّه بيان خواهيم كرد . از مدينة السلام ( بغداد ) تا پل كوثى « 1 » بر روى نهر ملك « 2 » هفت فرسخ . از پل كوثى تا كاخ ابن هبيره « 3 » پنج فرسخ .

--> ( 1 ) Koutha ( 2 ) Nahr al - Malik ( 3 ) Kacr Ibn Hobaira