محمد بن أبي بكر الزهري الغرناطي ( مترجم : حسين قره چانلو )

155

كتاب الجغرافية ( فارسى )

است . غارت‌ها و ( حملات ) مسلمانان در دريا از سرزمين اندلس به اين سرزمين هم رسيد ، و در آن روزگار اين تهاجمات به وسيلهء ناوگان محمد بن ميمون از شهر المريه صورت مىگرفت . پس از وى عيسى بن ميمون از شهر اشبيليّه « 1 » به اين بلاد حمله كرد كه قبر او هم در همين شهر است . اشبيليه همان شهرى است كه محمّد بن ميمون آن را فتح كرد ، و شهر عرفه « 2 » هم همان است كه عيسى بن ميمون به تصرف درآورد . أرمينيهء بزرگ 192 - بعد از اين شهر در سمت شمال شهر أرمينيهء بزرگ واقع است و آن سردترين سرزمينى است كه در شمال جاى دارد و طوايفى از روميان در آن ساكنند كه خزرى نسب هستند ولى رومىها بر آنان غلبه كرده‌اند و متشرّع به دين مسيح شده‌اند . « 3 » 193 - اين سرزمين زراعتش كم ولى دام و لبنياتش فراوان [ پ v 36 ] . اهالى آن‌جا از تاكستان‌ها ( انگورستان ) آگاهى ندارند ، بلكه باغ‌هاى ميوه را مىشناسند . آنان سيب‌هايى به عمل مىآورند كه در بلاد ديگر مانند آن وجود

--> ( 1 ) . ' Ishbiliyya Seville'cf . E . I . , IV , 234 - 246 , Par E . Levi - Provencal . ( 2 ) . Arfa ou Urfa ; cf . E . I . , III , 1062 - 1067 , Par E . Honigmann . مصحح كتاب در فهرست اعلام اين شهر را در ارمينيه بزرگ نام برده ، كه كاملا نظر زهرى در اين مورد نادرست است ، در حالى كه شهر ارفه يا ( ادسا ) از شهرهاى منطقهء جزيره در شمال عراق است ( ر . ك : مسالك و ممالك ، ص 78 ؛ احسن التقاسيم ، بخش اوّل ، ص 193 ؛ تقويم البلدان ، ( ترجمه ) ، ص 307 ) . ( 3 ) . گفتهء زهرى دربارهء ارمينيهء بزرگ كاملا بىاساس است ، ظاهرا به نظر مىرسد كه زهرى قصد داشته سرزمين‌هاى مسيحى نشينى را كه در مشرق سرزمين اندلس و جزء متصرفات روميان بوده است نام ببرد ، كه اشتباها آن‌ها را با عنوان ارمينيهء بزرگ كه مشرق آسياى صغير قرار داشته يكى دانسته است ( ر . ك : سرزمين‌هاى خلافت شرقى ، صص 196 و 197 ) .