محمد بن أبي بكر الزهري الغرناطي ( مترجم : حسين قره چانلو )
151
كتاب الجغرافية ( فارسى )
قسطنطنيه است و مرز آن در مغرب كوه موسوم به أطريجرش « 1 » مىباشد ، كه اين كوه ميان برشلونه « 2 » در سرزمين افرنج « 3 » و شهر طرطوشه « 4 » در سرزمين اندلس گسترده است . مرز آن در شمال از ناحيه مغرب آخر سرزمين جلّيقيّه « 5 » تا سرزمين « أرمينيهء بزرگ « 6 » » تا درياى خزر است ، و مرز آن در جنوب درياى روم است كه از سرزمين اندلس تا سرزمين شام ادامه دارد . 185 - از شهرهاى اين ناحيه شهر قسطنطنيه است كه از بناهاى قسطنطنين ابن ميلا مىباشد و آن شهر به نام او منسوب است . او نخستين كسى است كه قائل به دين نصرانى شد و به آن ايمان آورد و متشرّع گرديد ، و همان كسى است كه صليب را در خواب ديد ، و او نخستين كسى است كه صليب را برافراشت و بنابرآنچه مسعودى در كتاب التنبيه و الاشراف بيان كرده است به آن تبرّك جست « 7 » اين شهر از نيكوترين شهرهاى زمين و شگفتترين آنها از لحاظ آبادانى و ساختمان است . هفت ديوار آن را احاطه مىكند ، هر ديوار آن به اندازهء بلندى قامت صاحب آن زياد مىشود . برجهايش با هنر و معمارى مشبّك شده است چندانكه انسان در ميان اين ديوارها قرار مىگيرد ، در قسمت داخلى ديوار اوّل دور مىزند ، ناگهان خود را در قسمت خارجى ديوار ديگر مىبيند ، مىپندارد كه خارج شده است و همينطور به چرخش خود ادامه مىدهد ولى هنوز خود را در ميان ديوارها مىبيند و شخصى كه از اين ديوارها آگاهى ندارد همواره حيران مىماند و راه خروجى آن را نمىيابد .
--> ( 1 ) . Djabal ' Atraydjarsh ou ' Atridjarsh - Estrechos ? Asturies ? ( 2 ) . Barshaluna - Barcelona ; cf . E . I 2 . , I , 108 , Par C . F . Seybold - A . Huiei Miranda . ( 3 ) . ' Afrandj ou ' Ifrandj , cf . Fagnan , Extraits , Passin . ( 4 ) . Turtusha - Tortosa ; cf . E . I . , IV , 856 , Par E . levi - Provencal . ( 5 ) . Djillikiyaa - Galice ; cf . E . I 2 . , II , 554 , Par A . Hhici - Miranda . ( 6 ) . 'Arminiyya L - Kubra - La Grande Armenie . ( 7 ) . التنبيه و الاشراف ، مسعودى ، ( ترجمه ) ، صص 126 و 127 .