محمد بن أبي بكر الزهري الغرناطي ( مترجم : حسين قره چانلو )
136
كتاب الجغرافية ( فارسى )
[ پ v 30 ] ناحيهء سوم : سرزمين كرد « 1 » و ديلم « 2 » و انبار « 3 » 155 - از شهرهاى اين ناحيه شهر « خيلاج « 4 » » است كه از نزديكترين شهرهاى فلسطين « 5 » به سرزمين فارس است ، و شهر « حيران « 6 » » كه بخت النّصر در آن سكونت داشت و از آنجا براى جنگ با قوم أخميم « 7 » بيرون رفت از جمله شهرهاى اين ناحيه است و نيز شهر « أرمينيهء كوچك « 8 » » كه گفته مىشود ، اين شهر چه در شب و چه در روز از باران خالى نمىماند . اگر هم بارانى در آن نبارد هيچگاه از ابر و باد خالى نيست تا جايى كه تقريبا انسان نمىتواند شخص ديگر را ببيند . كشت و زرع اين ناحيه اندك است و بيشتر زراعت آنها حبوبات است كه از آنجا به سرزمين ارمينيّه صادر مىشود زيرا آنجا به ارمينيهء بزرگ منسوب است كه مركز حكومت تركهاست . « 9 » اين شهر از
--> ( 1 ) . Bilad al - Kurd - Kurdistan ; cf . E . I , II , 1220 - 1222 , Par V . Minorsky . ( 2 ) . Daylam ; cf . E . I 2 , II , 195 - 200 , Par V . Minorsky . ( 3 ) . al - ' Anda ; cf . E . I 2 . , I , 499 , Par M . Streck - A . A . Duri . ( 4 ) . Khyladj . چنين شهرى را جغرافيانويسان اسلامى تأييد نمىكنند . ( 5 ) . گفتهء زهرى كه شهر خيلاج را از نزديكترين شهرهاى فلسطين به سرزمين فارس دانسته ، درست نيست و با توجه به عناوينى كه در بالا داده كرد و ديلم و أنبار ، هيچكدام آنها با فلسطين هممرز و نزديك نيستند . ( 6 ) . Hayran ou Hiran . چنين شهرى در سرزمين ديلم نبوده است . ( 7 ) . أخميم از شهرهاى مصر علياست ؛ ارتباطى با سرزمين ديلم ندارد . ( 8 ) . Arminiyya L - Sughra ; cf . E . I 2 . , I , 655 - 670 , Par M . Canard , CL . Cahen , J . Denis . در اينجا هم زهرى بدون مقدمه يكباره وارد ناحيت ارمنستان شده كه ارتباطى با ناحيه سومى كه داده ندارد . ( 9 ) . زهرى بدون اطلاع از روى ناواردى ارمنستان ( ارمينيهء كوچك و بزرگ ) را مركز تركها گرفته كه هيچگونه ارتباطى با تركستان ندارد ، ارمينيه جزء ايالت الرّان است و قسمتى از آن هم جزء بلاد