محمد بن أبي بكر الزهري الغرناطي ( مترجم : حسين قره چانلو )

134

كتاب الجغرافية ( فارسى )

شمال به درياى ديلم و در جنوب به مرزهاى آذربايجان و بلاد زق « 1 » محدود مىشود . اين سرزمين را بيابانى كه ميان آن سدّ و ترك‌ها قرار دارد ، احاطه كرده است . در اين بيابان حيوانات بسيارى مانند مارها و نوانيس وجود دارند . نانوس حيوان چهارپاى بسيار بزرگى شبيه به پلنگ بزرگ است . آن‌ها به مارها قانع مىشوند ، هرگاه بر آن‌ها دشمنى كنند و به شرّ يكديگر ( به نزاع با هم ) نيز اكتفا مىكنند . مردم زقّ در اطراف كوه‌هايى كه بر سدّ يأجوج و مأجوج احاطه دارد زندگى مىكنند . مسعودى در مروج الذهب بيان كرده كه مردم زقّ چهره‌هايشان مانند سگ است . و احدى نمىتواند به‌خاطر ترس از حيواناتى كه در آن بيابان وجود دارد كه ياد آن‌ها گذشت به سرزمين آن‌ها وارد شود . تركى صاحب دو پستان 152 - [ پ r 30 ] عذرى « 2 » بيان كرده كه در شهر المريه واقع در اندلس ، مردى را از تركهاى شهر تبت ديده كه در كتف او و در مجاورت پشتش دو پستان مانند پستان زنان بوده و هرچه مىخواسته از آن شير مىدوشيده ، و نام او ميسور « 3 » بوده است . او از سرزمين خود در زمان الملك الافضل « 4 » به سوى مصر سفر كرد

--> - كوه‌هاى قفقاز است و در بندهاى آن به نام باب الابواب است . ( ر . ك : المسالك و الممالك ، ابن خرداذبه ، ( ترجمه ) ، صص 139 - 145 . ) اگر اين سد در كوه‌هاى سمت مشرق آسيا باشد به احتمال ديوار بزرگ چين خواهد بود . ( ر . ك : تاريخ نوشته‌هاى جغرافيايى در جهان اسلام ، صص 106 - 113 ) . ( 1 ) . Bilad al - Zukk . اين سرزمين در مرزهاى سرزمين تركان واقع است . ( ر . ك : كتاب الجغرافية ، در فهرست شهرها و سرزمين‌ها ) . ( 2 ) . 'Udhri مؤلف كتاب فى تاريخچه منافع الرّخ و خواص عظامه‌ها . ( 3 ) . Maysur . ( 4 ) . al - 'Afdal b . Badr ; cf . E . I 2 . , II , 221 , Par G . Wiet .