چون كاسپىهايى نيز بوده‌اند كه در محلهاى بخش علياى هند زندگى مىكردند . بدين ترتيب معلوم نمىشود كه كدام يك از كاسپىها در لشكركشيهاى خشايارشا شركت داشتند . كاسپيان با اين كه قوم بزرگى بوده‌اند ، مع هذا زود تار و مار شدند ، به طورى كه در عصر روميان هيچ گزارشى از آنها وجود ندارد . در سده چهارم پيش از ميلاد از كاسپيان به عنوان يك قوم ياد نشده است . تنها در بعضى مناطق جغرافيايى نام اين قوم برجا مانده است . بعدها اين نام به گذرگاه كاسپيان اطلاق شد كه مسير آن از تهران به سمت شرق بوده و مرز بين مادها و پارتها را تشكيل مىداده است . در آثار جغرافيدانان مسلمان نيز به اين نام برمىخوريم . گذشته از آن ، يونانيان به سرزمينهاى مهم كرانهء درياى خزر از جنوب شرق ، هيركانيا ، توجه داشته‌اند . اين نام در ذكر نام رود گورگن از سوى تركان در دوران معاصر بر جا مانده است . رود مزبور از جنوب شرق به درياى خزر مىريزد . اين بخش بيشتر قابل گذر و نزديك مناطق ديگر اقوام از جمله پارتيان و منطقه با فرهنگى چون خوارزم بود . اين سرزمين به رشد فرهنگى وسيعى نسبت به ديگر سرزمينها دست يافت و از همين رو درياى خزر به نام آنها درياى كاسپى ناميده شد . نام دريايى هيركان نيز بسيار آمده است . گاه مؤلفان دچار خطا شده چنين مىپنداشتند كه در آنجا دو دريا وجود داشته است . حال آن‌كه تنها يك دريا بوده است . خبرى هم از هرودت راجع به آن موجود است كه مىگويد براى طى درياى خزر ( كاسپين ) چندين روز لازم است . از جنوب به شمال 15 روز ، از شرق به غرب از وسيعترين قسمت آن 8 روز . به نظر مىرسد كه عدد دومى خيلى زياد باشد . در ضمن معلوم مىگردد كه دريانوردى از ساحل شرقى به كرانهء غربى در اين دريا از طريق يك عرض جغرافيايى نبوده است ( زيرا در آن صورت مىتوانستند اين راه را به مراتب سريعتر طى كنند ) . از آنجايى كه در ساحل شرقى هيچ منطقهء فرهنگى وجود نداشته ، اين مسير مدّ نظر بوده ، زيرا قسمت جنوبى ساحل غربى آن نيز بيابان بوده است . آخرين خبر اين است كه عرض درياى خزر از طبرستان تا دربند در يك هفته طى مىشده است . مىتوان حدس زد كه دربند مركز قديمى ساحل غربى درياى خزر بود و دريانوردى به آن سمت صورت مىگرفته است . ديگر اينكه ، هدف همين بوده كه در اينجا راهى از ساحل جنوبى تا دربند وجود داشته باشد . اين مسير هم در حقيقت در 8 روز طى مىشده است . حال ، در رابطه با تأثير فرمانروايان پارس « 1 » بر

--> ( 1 ) . در چاپ اول ، كلمهء « Prezhnego » يك غلط چاپى مىباشد . يو . برگل .