[ سخنرانىها ] سخنرانى اول ( قسمتهاى 2 - 1 ) در آغاز قرائت دورهء سخنرانيهاى اعلام شده جا دارد اندكى از خصيصه و هدف آن ياد كنم . در مبانى تحقيقى تاريخ اقوام ، مىتوان از فرهنگ كهن ، منبعث از زبان و يا آثار باستانى آن نشانه‌هايى يافت . در زمينه بررسى تاريخى نظريه‌اى وجود دارد مبنى بر اين كه تاريخ حاصل روابط و تأثير متقابل آدميان و محيط اطراف آنها است . از اين‌رو ، بررسى زبان كهن قوم منطقه مورد نظر و نيز بررسى آثار باستانى بجا مانده از آن قوم امرى ضرورى است . وظيفهء هيأتى كه سال گذشته به داغستان اعزام شد ، چنين بود . ولى چنان‌كه مىدانيم در مورد اكثر نواحى اطراف درياى خزر اين اقدام صورت نگرفته است . من در آثار و تأليفات خود انديشهء ديگرى را مطمع نظر قرار داده‌ام و آن اين است كه محتواى اصلى تاريخ هر كشور ، وابسته به مدارج مشاركت آن در فرهنگ جهانى است . در اين مورد منشأ نژادى قوم و حتى ثروت طبيعى آن داراى درجهء دوم اهميّت است . آنچه در درجه اول اهميّت قرار دارد ، اوضاع جغرافيايى آن كشور و يا سرزمين و مدارج دستيابى و استقرار آن بر سر راههاى بازرگانى است « 1 » . از اين‌رو ، هدف اصلى من در اين دوره سخنرانيها ، ارائهء پاسخى قاطع دربارهء موضوع مربوط به سرزمينهاى اطراف

--> ( 1 ) . دربارهء نظر بارتولد پيرامون جريانهاى تاريخى و بيش از اندازه بزرگ شمردن نقش تأثيرات فرهنگى - : ياكوبفسكى ، مسائل تاريخ اجتماعى شرق در آثار آكادميسين بارتولد ، نشريه دانشگاه لنينگراد ، 1947 ، شماره 12 ، صص 62 - 79 . ب . استاويسكى .