احمد على خان وزيرى
78
جغرافياى بلوچستان ( فارسى )
مملكت به اسم وكيل الملك آمده و عميد الدوله را به دار الخلافه احضار فرمودند . به حق در اين نه سال پيشكارى و حكومت مرحوم وكيل الملك جميع سكنه كرمان و بلوچستان را چنان امنيّت و نظم و رفاهيّتى بود كه ما فوق ندارد . چون مطلب به اينجا رسيده مختصرى از آثار و ابنيه و اهتمامات كه آن مرحوم در آبادانى مملكت كرمان نمود ، در اين رساله ايراد مىشود . اولا عرض مىكنم مرحوم محمّد اسماعيل خان پسر مرحوم فتحعلى خان پسر مرحوم محمّد رضا خان پسر مرحوم رستم خان است . اين سلسله انجب طوايف مازندراناند . مرحوم فتحعلى خان را خاقان مغفور كوه نور لقب داده بودند و چند سالى در آذربايجان حكمرانى مىكرد و حسن خدمات ظاهر نمود [ 328 ] مورد مرحمتهاى متوالى و متواتر شده و محمّد رضا خان سردار به موجب حكم خاقان شهيد - رحمة اللّه الملك المجيد - با برادر كريم خان وكيل - اعلى اللّه مقامه - جنگها و معركهها نموده و خدمات شايان به دولت جاويد عزّت نمود . خود محمّد اسماعيل خان در اوايل در تبريز پيشكار و مشير و مشار آن مملكت بود . بعد از آن به كرمان آمده در اوايل پيشكار و سه چهار سال بعد فرمان حكمرانى به اسم او مرسوم گرديد . در فرامين حكمران كرمان و بلوچستان و سيستان مىنوشتند . خطّ را بسيار خوب و عبارت را دلكش و مرغوب مىنوشت و در علم موسيقى و تاريخ و ادبيّه و عربيّه ثانى فاريابى و سعدى و سيبويه بود و در ذكاوت و هوش و نظم ولايت فريد دهر بود . در عهد حكومت او در كرمان چنان نظمى برقرار بود كه اگر زن عاجزه طشت طلايى در سر مىگذاشت و ده منزل تنها مىرفت كسى در راه نگاه به جانب او نمىكرد . [ 329 ] گاهى از اوقات ندرتا دزد خانه كسى را مىكند صاحب مال عارض مىشد . مرحوم وكيل الملك مىگفت از صندوقخانه خود قيمت تنخواه او را فورا بدهند و محال بود كه در حكمرانى او دزد مخفى بماند . محمّد كاظم خان سرهنگ سواره كمشلو در بلوك بم ، شمشيرى از او گم شده بود ، به شهر كرمان به مرحوم وكيل الملك عارض شد . وكيل الملك گفت : فلان آدم تو برده است و نيز