واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )

766

تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )

طفغاچ خاتون را به عقد ازدواج او درآورد و همهء خزانهء خود را برسم جهيزيه به دختر دهد و فقط دورترين نواحى متصرفى خويش را براى خود باقى گذارد . ولى در اين ميان كوچلك ، با استفاده از ضعف گور خان ، پادشاهى او را متصرف شد . بدين سبب سلطان خواست كه كوچلك ، شخص گور خان و دختر و خزانه وى را به نزد او ( خوارزمشاه ) فرستد . كوچلك در مقابل اين خواست تهديد - آميز ، نخست پاسخ خاضعانه‌اى داد و هداياى فراوان براى محمد فرستاد ولى از تسليم گور خان امتناع ورزيد . خود گور خان نيز از سرنوشتى كه در خوارزم چشم به راه او بود بيم داشت و هراس او بىدليل نبود و از كوچلك استدعا مى - كرد كه خواست خوارزمشاه را مجرى نسازد . به گفتهء گور خان اين ماجرى آن چنان كه رسولان محمد نقل مىكردند نبوده . گور خان كه مىخواست بقاياى متصرفات خويش را نجات دهد ، در واقع مايل بود با خوارزمشاه صلح كند و دختر خود را به وى دهد ، ولى محمد پيشنهاد او را رد كرد . چون كوچلك در اجراى خواست سلطان تأخير و كندى روا داشت ، خوارزمشاه خواست خويش را به صورت جدىترى تجديد كرد . رسول او بموجب دستوراتى كه دريافت داشته بود ، خشم و غضب سلطان را با سخنانى بسيار سخت به كوچلك ابلاغ نمود و بدين سبب مغلولش كردند . وى به هنگام يكى از مصادماتى كه ميان كوچلك و لشكريان محمد « در كاشغر و ديگر محال » صورت گرفت از بند رها شد . به گفتهء ابن اثير ، خوارزمشاه به اعزام دستجات كوچكى براى جنگ چريكى ، اكتفا كرد و بدين سبب كوچلك اين عمل وى را ، كه شايستهء راهزنان بوده نه شاهان ، مورد مذمت قرار داد . گمان نمىرود كه كوچلك به چنين مذمتى مبادرت ورزيده باشد ، زيرا كه خود وى به چنين شيوهء جنگى توسل