واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )

1057

تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )

خزاين آلغو و ارغنه خاتون را تصاحب نمود . قبلاى مىدانست كه براق آلت گوش به فرمان وى نخواهد بود و بايد اقدامات جدئى براى حفظ حكومت و قدرت خويش در تركستان به عمل آورد . خان بزرگ در واقع تصميم گرفت نقشهء منكو را تجديد و لشكركشى كند ، تا لشكريان وى تا آمودريا ( جيحون ) رخنه كنند و همهء پادشاه زادگان نافرمان جغتائى را بر كنار سازند و رشتهء رابطهء متصل و بلا واسطه ميان قبلاى و هلاكو برقرار نمايند « 1 » . ولى اين اقدام با موفقيت قرين نگشت و محتملا سبب اين ناكامى اشتغال قبلاى به جنگ با چينيان بوده است كه نمىتوانست نيروى مهمى به تركستان گسيل دارد . قبلاى قاآن امير مغولتاى را به حكومت تركستان منصوب كرد ولى وى بناچار از آنجا بازگشت و براق از طرف خود امير بكميش را به حكومت آنجا برگزيد . قاآن از قبل خويش امير قوينچى را با 6000 سوار اعزام نمود ولى لشكر سىهزار نفرى براق به مقابلهء او آمد و وى را مجبور به عقب نشينى كرد « 2 » . پس از آن براق ختن را غارت كرد « 3 » . بر اثر وقايع اخير الذكر

--> ( 1 ) - وصاف ، چاپ هامر ، متن 132 ، ترجمهء 126 ؛ ( چاپ بمبئى ، 66 ) . ( 2 ) - رشيد الدين ، نسخهء خطى V GPB ، 3 ، 1 ، ورق 219 ( اسامى خاص در نسخهء خطى به صورت « مكميش » ، « قوبنجى » ، « تكميش » آمده است ) ؛ نسخهء خطى GPB درن 289 ، ورق 262 ( اسامى خاص در نسخهء خطى به صورت « قوينجى » ، « قوتنجى » ، « بكمشى » آمده ) ؛ ( چاپ علىزاده ، متن 108 - 107 ( اسامى خاص در اين چاپ به صورت « بكميش » ، « قوينجى » آمده است ) ؛ همانجا ، ترجمهء آرندس ، 70 ) . ( 3 ) - همانجا . ( مؤلف تذكرهء حيات بطريق نستورى ماريا بالاها III ( 1316 - 1281 ميلادى ) كه اصلا اويغور و مقيم چين بوده و كتاب را به زبان سريانى نوشته مى -